මැදපෙරදිග අර්බුදය හමුවේ ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල යළිත් ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගිය පසු...

මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින උග්‍ර නොසන්සුන්කාරී සහ අස්ථාවර වාතාවරණය හේතුවෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් යළිත් වරක් ඇමරිකානු ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගොස් තිබේ. එය අපට හුදු ඉලක්කමක් නොවේ. බත් පතෙන් පවා වන්දි ගෙවිය යුතු දැවැන්ත අර්බුදයක ඛේදනීය ප්‍රකාශනයකි.

</p>

<p>

විදේශීය මාධ්‍ය වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳව මතුව ඇති දැඩි අවදානම් සහගත තත්ත්වය මෙම මිල ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපා ඇති බවය.

අද එනම් 2026 ඔක්තෝබර් 23 වන සිකුරාදා වන විට,

</p>

<p>

• ඇමරිකානු වෙස්ට් ටෙක්සාස් ඉන්ටර්මීඩියට් (WTI) බොරතෙල් බැරලයක මිල සියයට 1.55 කින් පමණ ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 101 ක් ආසන්නයේ අලෙවි විය. </p>

<p>

• ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල දර්ශකය වන බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් මිල සියයට 1.25 කින් පමණ ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 114.6 ක් ලෙස සටහන් විය. </p>

<p>

• එමෙන්ම එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන තෙල් වර්ගයක් වන මර්බන් (Murban) බොරතෙල් මිල සියයට 3.81 කින් වැනි ඉහළ අගයකින් ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 114.4 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.</p>

<p>

</p>

<p>

මෙම මිල ගණන් සටහන් වන්නේ මේ වසරේ මැයි මස මුල් සතියෙන් පසුව වාර්තා වූ ඉහළම අගයන් ලෙසය.ඊයේ (22) දිනයේදී ද බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල සියයට 4 කින් දැඩි ලෙස ඉහළ ගිය අතර, එය මැයි 04 වනදායින් පසුව වාර්තා වූ ඉහළම දෛනික සමාප්ති මිල මෙය විය. මැදපෙරදිග කලාපයෙන් බොරතෙල් අපනයනය සෘජුව සිදු වුවද, වෙළෙඳපොළේ මෙම අධික මිල මට්ටම තවදුරටත් ස්ථාවරව පවතී.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">මිල ඉහළ යාමට හේතු </span>

</p>

<p>

පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව අලුතින් මතුව ඇති දැඩි බිය සහ සැකය මෙම තත්ත්වයට හේතු වී ඇත. යේමනයේ හවුති සන්නද්ධ බලකායන් විසින් සවුදි අරාබියේ ගුවන්තොටුපොළක් සහ තෙල් පහසුකම් කිහිපයක් ඉලක්ක කර ගනිමින් නව ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ. මෙම තත්ත්වය හමුවේ පූර්වාරක්ෂක පියවරක් ලෙස සවුදි අරාබියේ අරාම්කෝ (Saudi Aramco) සමාගම ධාරාන් හි පිහිටි සිය ප්‍රධාන මූලස්ථානයෙන් කාර්ය මණ්ඩලය ඉවත් කිරීමට පියවර ගත්තේය.

</p>

<p>

මීට අමතරව, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ආසන්නයේ නෞකාවලට මුහුණ පෑමට සිදු වූ සිදුවීම් සහ උතුරු ගල්ෆ් කලාපයේ නෞකාවලට එල්ල වූ ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් ඉරාන බලකායන් කළ ප්‍රකාශ ද වාර්තා වී ඇත. මෙම සිදුවීම් නිසා ලෝක තෙල් සැපයුම් මාර්ග සහ නෞකා ප්‍රවාහනය යළිත් වරක් අඩාල විය හැකි බවට දැඩි බියක් මතුව තිබේ.

</p>

<p>

මෙම කෙටි කාලීන සිදුවීම්වලට අමතරව, ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර මාස ගණනාවක් පුරා ඇදී යන පුළුල් ගැටුම්කාරී වාතාවරණය ද මෙම වසර පුරා අවස්ථා කිහිපයකදී තෙල් මිල ඉහළ යාමට හේතු විය. ලිබියාවේ සමහර තෙල් නිධිවල නිෂ්පාදනය පහත වැටීම සහ ඇමරිකාවේ බොරතෙල් තොග හදිසියේ අඩුවීම ද මිල ඉහළ යාමට අමතර සාධක ලෙස බලපා ඇත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">වෙළෙඳපොළ ප්‍රතිචාරය</span>

</p>

<p>

මැදපෙරදිගින් සිදුකෙරෙන භෞතික තෙල් අපනයනය මෙතෙක් අඛණ්ඩව සිදුවුවද, ඉදිරියේදී ඇතිවිය හැකි අවදානම් සැලකිල්ලට ගනිමින් වෙළෙඳුන් අමතර "අවදානම් ගාස්තුවක්" (Risk Premium) එකතු කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. තෙල් මිල මෙලෙස ඉහළ යාම මගින් තෙල් ආනයනය කරන රටවල පිරිවැය දැඩි ලෙස ඉහළ යන අතර, එය පෙට්‍රල්, ඩීසල් සහ අනෙකුත් ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපායි.

</p>

<p>

කෙසේ වෙතත්, තෙල් නිෂ්පාදනය කරන රටවල අපනයන ප්‍රමාණයන් වෙනස් නොවී පැවතුණහොත්, මෙම මිල ඉහළ යාමෙන් ඔවුන්ගේ ආදායම වැඩි වනු ඇත.

</p>

<p>

ලෝක බොරතෙල් වෙළෙඳපොළ තවදුරටත් මැදපෙරදිග කලාපයේ ඕනෑම නව ප්‍රවණතාවයකට ඉතා සංවේදීව ප්‍රතිචාර දක්වයි. ඉදිරියේදී බලශක්ති පහසුකම්වලට හෝ නෞකා ගමනාගමනයට තවදුරටත් ප්‍රහාර එල්ල වුවහොත් මිල තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවත්, නොසන්සුන්තාව ලිහිල් වුවහොත් මිල ගණන් යළි පහත බැසිය හැකි බවත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

</p>

<p>

ඒ අනුව ඉදිරි කාලයේදී හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය, සවුදි අරාබියේ බලශක්ති පද්ධති සහ ප්‍රධාන පාර්ශවයන්ගේ ප්‍රකාශ කෙරෙහි ලෝක වෙළෙඳපොළ දැඩි අවධානයෙන් පසුවනු ඇත.