ඇමෙරිකාව හූති නායකයන් සමඟ මස්කට්හිදී සාකච්ඡාවක: යේමන සටනින් වොෂින්ටන් ඈත්වෙද්දී සෞදි අරාබිය තනිවෙයි

ඉරානය සමඟ සම්බන්ධතාව පවත්වන හූති කණ්ඩායම රතු මුහුදු වෙරළ තීරයේ වේගවත් හා ප්‍රබල ප්‍රහාරයක් දියත් කරමින් සෞදි අරාබියාව සහය දක්වන බලවේග පරාජය කර උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් සහිත ප්‍රදේශ රැසක් අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව, එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් ඔමානයේ මස්කට්හි පිහිටි ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලයේදී හූති නියෝජිතයන් සමඟ රහසිගත සාකච්ඡාවක් පවත්වා ඇති බව රොයිටර්ස් ඇතුළු ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

</p>

<p>

මෙම රහසිගත හමුවෙන් අනතුරුව, එක්සත් ජනපද පරිපාලනය යේමනයේ සෘජු හමුදා මැදිහත්වීම්වලින් ඈත්වීමට තීරණය කර ඇති අතර, එමඟින් පවතින දැඩි පීඩනය හමුවේ සෞදි අරාබියාව සම්පූර්ණයෙන්ම තනි වී තිබේ.

</p>

<p>

මෙම විශේෂ සාකච්ඡාව සැප්තැම්බර් 13 සහ 14 යන දිනවල ඇතුළත් සති අන්තයේදී අතිශය රහසිගත මට්ටමින් පැවැත්වී ඇත. ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස දීර්ඝ කාලයක සිට කටයුතු කරන ඔමාන රජය මෙම හමුව සංවිධානය කිරීම සඳහා සෘජු දායකත්වය ලබා දී ඇති බව මූලාශ්‍ර තහවුරු කරයි.

</p>

<p>

මෙම හමුව සඳහා එක්සත් ජනපද පාර්ශ්වයෙන් තානාපති කාර්යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කාර්ය මණ්ඩල නිලධාරීන් සහභාගී වූ අතර, හූති පාර්ශ්වය නියෝජනය කරමින් මස්කට්හි පදිංචිව සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨ නායකයෙකු වන මොහොමඩ් අබ්දුල්සලාම් (එක්සත් ජනපද සම්බාධකවලට ලක්ව සිටින) ඇතුළු අබ්දෙල්මාලික් අල්-අජ්රි ඇතුළු ප්‍රමුඛ පෙළේ හූති නියෝජිතයෝ පිරිසක් සහභාගී වූහ.

</p>

<p>

සාකච්ඡාව අතරතුරදී හූති නියෝජිතයන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ඇමෙරිකානු නෞකාවලට පහර දීමේ කිසිදු අදහසක් තමන්ට නොමැති බවත්, 2025 වසරේදී එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති කරගන්නා ලද සටන් විරාම ගිවිසුම් කොන්දේසිවලට තමන් තවදුරටත් ගෞරවයෙන් කැපවී සිටින බවත්ය.

</p>

<p>

ඊට අමතරව ඊශ්‍රායල නෞකාවලට මෙන්ම අනෙකුත් පොදු වාණිජ නෞකාවලටද පහර නොදෙන බවත්, තමන්ගේ එකම ඉලක්කය සෞදි අරාබියාවට අයත් නෞකාවන් පමණක් බවත් ඔවුන් මෙහිදී පැහැදිලි කර ඇත. සෞදි අරාබිය විසින් යේමනය වෙත පනවා ඇති නාවික හා ආර්ථික අවහිරතාවලට පිළිතුරු ලෙස මෙම ප්‍රහාර එල්ල කරන බව හූති පාර්ශ්වයේ ස්ථාවරය වී තිබේ.

</p>

<p>

මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පසුගිය සෙනසුරාදා සඳහන් කළේ, හූති කණ්ඩායම සිය පරිපාලනය සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වමින් යේමන යුද ගැටුම්වලින් ඇමෙරිකාව සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන ලෙස ඉල්ලා සිටි බවයි. එමෙන්ම උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ද පසුගිය සඳුදා නිල වශයෙන් තහවුරු කළේ වොෂින්ටනය සහ හූති කණ්ඩායම අතර සෘජු රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධතා පවත්වන බවය. එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව මෙම මස්කට් හමුව පිළිබඳ තොරතුරු සෘජුව තහවුරු කිරීමක් සිදු නොකළද, රතු මුහුදේ නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම සහ මැදපෙරදිග කලාපයෙන් ත්‍රස්තවාදය ව්‍යාප්ත වීම වැළැක්වීම තවදුරටත් එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධාන විදේශ ප්‍රතිපත්තිමය අභිලාෂයන් වන බව අවධාරණය කළේය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">සාකච්ඡාවට පෙර </span>

</p>

<p>

මෙම තීරණාත්මක හමුව පැවැත්වීමට පෙර සතිය තුළදී හූති බලවේග විසින් යේමනයේ බටහිර වෙරළ තීරය ඉලක්ක කරගනිමින් ඉතා වේගවත් හා මහා පරිමාණයේ ප්‍රහාර මාලාවක් දියත් කරන ලදී. එහිදී උපායමාර්ගිකව අතිශය වැදගත් මෝකා (මොකා) වරාය නගරය, බාබ් අල්-මැන්ඩෙබ් සමුද්‍ර සන්ධියේ පිහිටි පෙරිම් (මයියුන්) දූපත මෙන්ම හනිෂ් දූපත් සමූහයේ බලය සම්පූර්ණයෙන්ම අත්පත් කරගැනීමට ඔවුන් සමත් විය. මෙම ජයග්‍රහණයත් සමඟ යේමනයේ මුළු මහත් රතු මුහුදු වෙරළ තීරයේම පාලන බලය හූතිවරුන් සතු විය. බාබ් අල්-මැන්ඩෙබ් සමුද්‍ර සන්ධිය යනු ගෝලීය තෙල් ප්‍රවාහනයට සහ සමස්ත වාණිජ නාවික ගමනාගමනයට අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රධාන මංසන්ධියකි. විශේෂයෙන්ම හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ආශ්‍රිතව පවතින යුධමය නොසන්සුන්තා හේතුවෙන් සෞදි අරාබියාව සිය අපනයන තෙල් ප්‍රවාහනය සඳහා වැඩි වශයෙන් භාවිතා කරනු ලබන්නේද මෙම රතු මුහුදු මාර්ගයයි.

</p>

<p>

හූතිවරුන්ගේ මෙම ඉදිරිගමන හමුවේ සෞදි ඔටුන්න හිමි මොහොමඩ් බින් සල්මාන් කුමරු, ජනාධිපති ට්‍රම්ප් වෙත දෙවතාවක්ම දුරකථන ඇමතුම් ලබා දෙමින් හූතිවරුන්ට එරෙහිව සෘජු ඇමෙරිකානු හමුදා සහාය ඉල්ලා සිටියද එක්සත් ජනපදය එය එකහෙළා ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. ඒ වෙනුවට සෞදි අරාබියට අවශ්‍ය බුද්ධි තොරතුරු සහ ප්‍රහාරාත්මක ඉලක්ක පිළිබඳ තොරතුරු පමණක් ලබාදීමට වොෂින්ටනය පොරොන්දු වී ඇත.

</p>

<p>

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය මේ වන විටත් ඉරානය සමඟ සෘජු හා වක්‍ර ගැටුමක යෙදී සිටින බැවින්, යේමනය තුළ තවත් අමතර යුද පෙරමුණක් විවෘත කිරීමට කිසිසේත්ම අකමැති බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. පසුගිය 2025 වසරේ මාර්තු මාසයේදී එක්සත් ජනපදය විසින් හූති කණ්ඩායම විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නිල වශයෙන් නම් කර තිබුණද, මෙවර ඔවුන් සමඟ සෘජු සාකච්ඡාවලට එළඹීම ඇමෙරිකානු විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ කැපී පෙනෙන නම්‍යශීලී වෙනසක් පෙන්නුම් කරයි.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඇමරිකාව නිසා යුද්ධයට පැටලුන සෞදියට දැන් ඇති විකල්ප</span>

</p>

<p>

ඇමෙරිකාවේ මෙම හමුදාමය පසුබැසීමේ තීරණය හේතුවෙන් සෞදි අරාබියාවට දැන් විකල්ප දෙකකට මුහුණ දීමට සිදු වී ඇත. එනම් හූති කණ්ඩායම සමඟ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මට්ටමේ එකඟතාවකට එළඹීම හෝ පාකිස්තානය සහ තුර්කිය වැනි බලවත් රටවල් සමඟ එකතු වී අලුතින් කලාපීය හමුදා සන්ධානයක් ගොඩනගමින් හූතිවරුන්ට එරෙහිව ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කිරීමය. මෙ අතරතුර, සෞදි අරාබියේ පූජනීය මක්කාහ් නගරය ඉලක්ක කරගනිමින් හූතිවරුන් එල්ල කළ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරයක් සාර්ථකව විනාශ කළ බව සෞදි බලධාරීන් ප්‍රකාශ කළද, හූති පාර්ශ්වය එම චෝදනාව තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කර සිටී.

</p>

<p>

රතු මුහුදේ නාවික ගමනාගමනයට යම් යම් බාධා සහ බලපෑම් එල්ල වීමේ අවදානමක් පැවතියද, හූති සංවිධානය විසින් ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්‍රායල නෞකාවලට පහර නොදෙන බවට දුන් පොරොන්දුව හේතුවෙන් වොෂින්ටනය තාවකාලිකව සෘජු යුදමය ක්‍රියාමාර්ගවලින් ඈත්වී සිටීමට තීරණය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, සෞදි තෙල් නැව් සහ සමස්ත තෙල් ප්‍රවාහන ජාලයට එල්ල වී ඇති තර්ජනය තවදුරටත් නොපවතින බැවින් කලාපීය යුධමය නොසන්සුන්තාව ඉදිරියේදී තවදුරටත් ඉහළ යාමේ හැකියාවක් පවතී.

</p>

<p>

මේ ආකාරයට යේමන ගැටුම නැවත වරක් උණුසුම් වීම ගෝලීය තෙල් මිල ගණන් කෙරෙහි මෙන්ම ජාත්‍යන්තර නාවික ආරක්ෂාව කෙරෙහිද සෘජු හා දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරමින් තිබේ. ඕමානයේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම හරහා ඉදිරියේදී යම් සාමකාමී විසඳුමක් සෙවීමට මාර්ගයක් විවෘත වේද නැතහොත් ගැටුම තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වේද යන්න ඉදිරි දින කිහිපය තුළදී පැහැදිලි වනු ඇත.