ආණ්ඩුවට වසර දෙකයි... රටේ ප්‍රාර්ථනාව ඉටුවන ගමන් ද?

2024 සැප්තැම්බර් සහ නොවැම්බර් අතර කාලසීමාව ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සිතියම මුළුමනින්ම උඩුයටිකුරු කළ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් විය. එම ජයග්‍රහණයේ පැවැති ඓතිහාසික බර, වසර දෙකක පාලන කාලය තුළ අත්කරගෙන ඇති දෘශ්‍යමාන ප්‍රතිඵල මෙන්ම තවමත් විසඳී නොමැති මූලික ගැටලු එකම රාමුවක තබා විග්‍රහ කිරීමෙන් පමණක් වත්මන් දේශපාලන තත්ත්වය පිළිබඳ සාධාරණ හා අපක්ෂපාතී මතයකට එළඹිය හැකිය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඓතිහාසික ජයග්‍රහණය කුමක්ද?</span>

</p>

<p>

2024 සැප්තැම්බර් 21 වැනි දින පැවැති ජනාධිපතිවරණයේදී අනුර කුමාර දිසානායක පළමු වටයේදී ඡන්ද ප්‍රතිශතයෙන් සියයට 42.3ක් ලබා ගැනීමට සමත් විය. පසුව දෙවන වටයේ මනාප ගණනය කිරීමෙන් අනතුරුව ඔහු සියයට 55.9ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් හිමිකර ගනිමින් ජයග්‍රහණය තහවුරු කළේය. සැප්තැම්බර් 23 වැනි දින ජනාධිපතිවරයා ලෙස දිවුරුම් දුන් ඔහු, වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර නොවැම්බර් 14 වැනි දිනට මහ මැතිවරණය කැඳවීමට පියවර ගත්තේය.

</p>

<p>

එම මහ මැතිවරණයේදී ජාතික ජන බලවේගය ඡන්ද මිලියන 6.86ක් (සියයට 61.6ක පමණ ප්‍රතිශතයක්) ලබා ගනිමින්, පාර්ලිමේන්තුවේ සමස්ත ආසන 225න් ආසන 159ක් දිනා ගැනීමට සමත් විය. මෙය 1977 වසරෙන් පසුව තනි පක්ෂයක් හෝ සන්ධානයක් පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක විශිෂ්ට බලයක් හිමිකර ගත් පළමු අවස්ථාව ලෙස ඉතිහාසයට එක් විය. මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය හැර දිවයිනේ සසු සියලුම දිස්ත්‍රික්ක ජය ගැනීමට සමත් වීමත්, උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වලින් සැලකිය යුතු ඡන්ද පදනමක් ගොඩනඟා ගැනීමත්, පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් බහුතරයක් පළමු වරට පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි නවකයන් වීමත් මෙම ජයග්‍රහණයේ ඇති විශේෂත්වය විය. 2022 වසරේ ඇති වූ දැවැන්ත සමාජ-ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව, රටේ සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන කඳවුරු දෙකම මහජනතාව විසින් එකහෙළා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස මෙය හඳුනාගත හැකිය.

</p>

<p>

මහජනතාව මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් ඉල්ලා සිටියේ පැහැදිලි "පද්ධතිමය වෙනසක්" (System Change) ය. දූෂණයට එරෙහිව තදින් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම, දේශපාලනඥයන්ගේ වරප්‍රසාද සීමා කිරීම, ජීවන වියදම පහළ දැමීම, නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීම සහ විධායක ජනාධිපතිධුරය අහෝසි කිරීම එම මූලික ඉල්ලීම් අතර විය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">වසර දෙකක පාලනය තුළ පැහැදිලිව පෙනෙන සංවර්ධනය</span>

</p>

<p>

වත්මන් රජයේ ශක්තිමත්ම ක්ෂේත්‍රය වන්නේ ආර්ථිකය ස්ථාවර මට්ටමකට ගෙන ඒමය. 2025 වසර වන විට ආසන්න වශයෙන් සියයට 5ක ආර්ථික වර්ධනයක් වාර්තා කිරීමට රජය සමත් විය. රජයේ ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 16.7ක් දක්වා ඉහළ ගිය අතර, එය පසුගිය වසර 30ක කාලය තුළ වාර්තා වූ ඉහළම අගය බව රජය පවසයි. මූලික රාජ්‍ය මුදල් ශේෂය සියයට 5.4ක අතිරික්තයක් දක්වා ළඟා වූ අතර අයවැය හිඟය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගැනීමට හැකි විය.

</p>

<p>

මෙයට අමතරව ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව ඉදිරියට ගෙන යාමටත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහන යටතේ පැවැති සමාලෝචන සාර්ථකව අවසන් කිරීමටත් රජයට හැකි විය. මෙය 2022 වසරේ පැවැති බංකොලොත් භාවයෙන් පසුව රට නැවත ස්ථාවර භූමියකට ගෙන ඒමේ දෘශ්‍යමාන ප්‍රතිඵලයකි.

</p>

<p>

දේශපාලන වරප්‍රසාද කප්පාදු කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද සැලකිය යුතු පියවර රැසකට රජය ප්‍රවේශ විය. හිටපු ජනාධිපතිවරුන්ට රජයෙන් ලබා දුන් නිල නිවාස, වාහන, කාර්ය මණ්ඩල පහසුකම් සහ විශේෂ විශ්‍රාම වැටුප් වැනි ප්‍රතිලාභ අහෝසි කිරීම, කුඩා කැබිනට් මණ්ඩලයක් පවත්වාගෙන යාම සහ දේශපාලනඥයන්ගේ බාහිර නිරූපණ විලාසිතාව වෙනස් කිරීම මහජනතාවට "පැරණි දේශපාලන රටාවෙන් ඈත් වීමක්" ලෙස පෙනී ගියේය.

</p>

<p>

දූෂණයට එරෙහිව දැඩි ස්ථාවරයක සිටිමින් ආයතනික මට්ටමින් ඇතැම් පියවර ගෙන ඇති අතර, පෙර පැවැති ආණ්ඩුවලට සසඳන විට වත්මන් ආණ්ඩුවේ ඉහළ මට්ටමේ දූෂණ චෝදනා අවම මට්ටමක පවතින බව බොහෝ දේශපාලන නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

</p>

<p>

එබැවින්, මෙම ආණ්ඩුව "ස්ථාවර කිරීමේ ආණ්ඩුවක්" (Stabilization Government) ලෙස සාර්ථක වී ඇතැයි පැවසීම සාධාරණය. එය සුළුකොට තැකිය හැකි ජයග්‍රහණයක් නොවේ. 2022 අර්බුදයෙන් පසු රටට අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම අවශ්‍ය වූයේ ආර්ථිකයට නැවත හුස්ම ගැනීමට ඉඩ සැලසෙන පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">තවමත් ඈතින් පවතින “පද්ධතිමය වෙනස”

</span>

</p>

<p>

<figure style="margin:1.5rem 0;text-align:center"><img src="https://sinhala.media.gov.lk/images/2025/03/05/Rich-Life_large.jpg" alt="" style="max-width:100%;border-radius:6px" /><figcaption style="font-size:0.85em;color:#6b7280;margin-top:0.4rem"></figcaption></figure>

කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ සමයේදී ලබා දුන් පොරොන්දු සහ වසර දෙකක ක්‍රියාකාරීත්වය අතර පවතින පරතරය මෙහිදී පැහැදිලිව කැපී පෙනේ.

</p>

<p>

• විධායක ජනාධිපතිධුරය අහෝසි කිරීම සහ නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීමේ කාර්යය තවමත් සම්පූර්ණ වී නොමැත.</p>

<p>

• ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද වී ඇති අතර, පළාත් සභා මැතිවරණය පැවැත්වීම සහ බලය විමධ්‍යගත කිරීම පිළිබඳ ප්‍රගතිය ද මන්දගාමී තත්ත්වයක පවතී. </p>

<p>

• රජය ලබා දුන් ප්‍රධාන පොරොන්දු 30ක් පිළිබඳව සිදුවූ ස්වාධීන නිරීක්ෂණයකදී (2025 අවසානය වන විට) සම්පූර්ණ වී ඇත්තේ 10ක් පමණි. තවත් පොරොන්දු 10ක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, පොරොන්දු 9ක කිසිදු ප්‍රගතියක් දක්නට නැත. එකක් සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක වී ඇති බවට වර්ගීකරණය වී ඇත.</p>

<p>

මෙය සමස්ත ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයම මැන බලන එකම මිම්ම නොවන නමුත්, සියලු පොරොන්දු ඉටු කර ඇතැයි යන මතයට එරෙහිව නැගෙන අනතුරු ඇඟවීමකි. </p>

<p>

මහා පරිමාණ ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන යහපත් මට්ටමක පැවතුණද, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ගෘහස්ථ ජීවන මට්ටම එම වේගයෙන්ම ඉහළ ගොස් නැත. </p>

<p>

• දිළිඳුකම තවමත් සියයට 22ක පමණ ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, ආහාර අනාරක්ෂිතතාව සහ පෝෂණ ගැටලු සමාජය තුළ තවදුරටත් දක්නට ලැබේ.</p>

<p>

• මැතිවරණ සමයේදී ප්‍රකාශ කළ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවලින් එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) ඉවත් කිරීම සහ විදුලි බිල තුනෙන් එකකින් අඩු කිරීම වැනි සෘජු සහන ජනතාවට ලැබුණේ සීමිත වශයෙනි. </p>

<p>

• විපක්ෂයේ සිටියදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කොන්දේසිවලට දැඩි ලෙස විවේචන එල්ල කළ ආණ්ඩුව, බලයට පැමිණි පසු එම රාමුවම තදින් අනුගමනය කිරීම ප්‍රායෝගිකතාවයක් ලෙස මෙන්ම, තවත් පසෙකින් පොරොන්දු කඩ කිරීමක් ලෙසද දෙයාකාරයකින් අර්ථකථනය කළ හැකිය.</p>

<p>

2025 මැයි මාසයේ පැවැති පළාත් පාලන මැතිවරණයේදී ජාතික ජන බලවේගයේ ඡන්ද ප්‍රතිශතය සියයට 43 දක්වා පහත වැටුණි. එසේම 2026 මැද භාගය වන විට රජය කෙරෙහි පැවැති ජනප්‍රියතා අනුපාතය ද සියයට 50 දක්වා අඩුවී ඇති බව සමීක්ෂණවලින් පෙන්නුම් කරයි. මෙය ආණ්ඩුවේ පූර්ණ අසාර්ථකත්වයක් ලෙස පමණක් අර්ථකථනය කළ නොහැකි අතර, මහජනතාව තුළ පැවැති ඉහළ බලාපොරොත්තු සහ දෛනික ජීවිතයේදී ඔවුන්ට ලැබෙන සහන ප්‍රමාද වීම අතර ඇති පරතරයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

</p>

<p>

මීට අමතරව බාහිර අභියෝගද රටට බලපෑවේය. 2025 අවසානයේ ඇති වූ 'දිට්වා' (Ditwah) සුළි කුණාටුව සහ මැදපෙරදිග ඇති වූ මතභේදාත්මක ගැටලු හේතුවෙන් ඉහළ ගිය බලශක්ති මිල පීඩනය, ආර්ථික ප්‍රතිසාධන ක්‍රියාවලියට දැඩි බාධාවක් විය. කුඩා විවෘත ආර්ථිකයක් හිමි රටකට මේවා පාලනය කළ නොහැකි බාහිර සාධක වුවද, රටේ ආර්ථිකය මුළුමනින්ම යහපත් අතට හැරී ඇතැයි යන මතයට එයින් විශාල බාධාවක් එල්ල විය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">සමාජ-දේශපාලන අර්ථකථනය</span>

</p>

<p>

වත්මන් ආණ්ඩුවේ මූලික පරස්පරතාව මෙසේ සංග්‍රහ කළ හැකිය: පැරණි පවුල් දේශපාලනය සහ ප්‍රසිද්ධියේ වරප්‍රසාද භුක්ති විඳීමේ සංස්කෘතිය බිඳ දැමීමට ආණ්ඩුව සාපේක්ෂව සාර්ථක වී ඇත. නමුත් රාජ්‍යයේ ගැඹුරු ව්‍යුහය වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව, ආරක්ෂක නීති, පළාත් පාලන බලතල, රාජ්‍ය ව්‍යවසායවල කාර්යක්ෂමතාව සහ ආයෝජන පරිසරය වෙනස් කිරීමේදී රජය තවමත් පසුවන්නේ ආරම්භක අදියරකය.

</p>

<p>

International Crisis Group වැනි නිරීක්ෂණ ආයතන පෙන්වා දෙන්නේ ආණ්ඩුව "ආර්ථික ප්‍රතිසාධනය පවත්වාගෙන ගියද, පද්ධතිමය වෙනසක් ඇති කිරීම පිළිබඳ දැඩි පොරොන්දු ඉටු කිරීමට අරගල කරමින් සිටින" බවය. කළම්බෝ ටෙලිග්‍රාෆ් පුවත් අඩවියේ ස්වාධීන තක්සේරුවකට අනුව මෙම වසර දෙකක කාලයට ආණ්ඩුවට ලකුණු 10න් 6ක් හිමිව තිබේ. එනම්, ආණ්ඩුව ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමේදී ශක්තිමත් මට්ටමක සිටියද, පද්ධතිමය වෙනසක් සිදු කිරීමේදී මධ්‍යස්ථ මට්ටමක පසුවන බවය.

</p>

<p>

මෙය මුළුමනින්ම අසාර්ථක වීමක් නොවන අතරම පූර්ණ ජයග්‍රහණයක් ලෙසද සැලකිය නොහැක.

</p>

<p>

මෙහි ඇති තවත් ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක් වන්නේ, 2024දී මහජනතාව ඡන්දය ලබා දුන්නේ පාලන අත්දැකීම් අඩු, පිටස්තර දේශපාලන බලවේගයකට වීමය. එම "පිටස්තරභාවය" දැන් පාලන අත්දැකීමක් බවට පරිවර්තනය වෙමින් පවතී. රටක් පාලනය කිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන රාජ්‍ය ණය, IMF කොන්දේසි, බලශක්ති මිල වෙනස්වීම්, ස්වාභාවික ආපදා සහ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය වැනි සංකීර්ණ සාධක, මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයක සඳහන් වාක්‍යවලට වඩා සංකීර්ණ බව පැහැදිලිය.

</p>

<p>

මෙහිදී ඇති ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ රජයේ අවංකභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය නොවේ. යථාර්ථය සහ ලබා දුන් පොරොන්දු අතර පවතින පරතරය කළමනාකරණය කර ගැනීමට ඇති ප්‍රායෝගික හැකියාවය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඉදිරි වසර දෙක </span>

</p>

<p>

ඉදිරි වසර දෙක රජයට ඉතා තීරණාත්මක වනු ඇත. ගොඩනඟා ගත් ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය උසස් කිරීමට පරිවර්තනය වන්නේද, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භ කරන්නේද, රටේ දිළිඳුකම සැබවින්ම පහළ යන්නේද යන්න මත මෙම ආණ්ඩුව ඉතිහාසය තුළ "ආර්ථිකය ස්ථාවර කළ ආණ්ඩුවක්" ලෙස පමණක් ලියැවෙන්නේද, නැතහොත් "සැබෑ වෙනසක් සිදු කළ ආණ්ඩුවක්" ලෙස ලියැවෙන්නේද යන්න තීරණය වනු ඇත.

</p>

<p>

අවසාන වශයෙන් සමස්ථය මෙසේ සංක්ෂිප්ත කළ හැකිය. 2024 ජයග්‍රහණය යනු ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ සැබෑ ඓතිහාසික බිඳීමකි. වසර දෙකක් ඇතුළත ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීම සහ දේශපාලන සංස්කෘතියේ පැහැදිලි වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදු කිරීම සාර්ථක තත්ත්වයකි. නමුත් මහජනතාව ඉල්ලා සිටි ගැඹුරු පද්ධතිමය වෙනස තවමත් අසම්පූර්ණය. එම අසම්පූර්ණත්වය සැඟවීමට හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට අවශ්‍ය නැත.

</p>

<p>

රටට දැන් අවශ්‍ය වන්නේ ජයග්‍රහණයේ ආවේගය මත පමණක් යැපීම නොව, ලබාගත් ස්ථාවරත්වය ජනතාවගේ නිවෙස්වල ආර්ථිකයට ගෙන ඒමේ ක්‍රමානුකූල සහ ප්‍රායෝගික වැඩපිළිවෙළය.