හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේ ප්‍රහාර සහ කුණාටු හමුවේ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළට!

හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේ ප්‍රවාහන නෞකා ඉලක්ක කරගනිමින් එල්ල වන ප්‍රහාර වාර්තාගත ලෙස ඉහළ යාම සහ අමෙරිකානු ගල්ෆ් කලාපයට බලපා ඇති දරුණු කුණාටුව හේතුවෙන් නිෂ්පාදන කප්පාදු කිරීම මුල් කරගනිමින්, බ්‍රහස්පතින්දා (ඔක්තෝබර් 08) ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් ඩොලර් 104 ඉක්මවයි</span>

</p>

<p>

ජාත්‍යන්තර බොරතෙල් මිල දර්ශකය වන බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් බැරලයක මිල සියයට 4 කට වඩා වැඩි අගයකින් ඉහළ ගිය අතර, එය ඩොලර් 104 ත් 105.50 ත් අතර අගයක අලෙවි විය. අමෙරිකානු බ්‍රෙන්ට් දර්ශකය වන වෙස්ට් ටෙක්සාස් ඉන්ටර්මීඩියට් (WTI) බොරතෙල් මිල ද සියයට 4 කින් පමණ ඉහළ ගොස් බැරලයක් ඩොලර් 92 ක් දක්වා වැඩි වී තිබේ. වෙළඳපොළ දත්තවලට අනුව පසුගිය බදාදා දිනයේදී බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල සටහන් වූයේ ඩොලර් 100.20 ක් ලෙසය.

</p>

<p>

රොයිටර් (Reuters), ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් (Associated Press) සහ සී.එන්.එන් (CNN) ඇතුළු ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා සටහන් කළේ දවස පුරාම මෙම මිල ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාව පැවති බවය. ඇතැම් වාර්තාවලට අනුව බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල ඩොලර් 105 සීමාව ද ඉක්මවා ගොස් ඇත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධිය: සතියක් තුළ නෞකා ප්‍රහාර 10 ක්</span>

</p>

<p>

මිල ගණන් මෙලෙස ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ මැදපෙරදිග කලාපයෙන් සිදුවන තෙල් සැපයුමට එල්ල වී ඇති දැඩි අවදානමය. නැව්ගත කිරීමේ දත්ත සමාගමක් වන Kpler සඳහන් කරන්නේ සැප්තැම්බර් 28 සිට ඔක්තෝබර් 04 දක්වා කාලය තුළ හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේදී තෙල් ප්‍රවාහන නෞකා (Tankers) 10 කට ප්‍රහාර එල්ල වී ඇති බවය. මෙය යුද්ධය ආරම්භ වූ තැන් පටන් සතියක් තුළ වාර්තා වූ වැඩිම නෞකා ප්‍රහාර සංඛ්‍යාව වන අතර, මීට පෙර සතියක් තුළ වාර්තා වූ ඉහළම ප්‍රහාර සංඛ්‍යාව 6 කි.

</p>

<p>

පසුගිය අඟහරුවාදා දිනයේදී හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධිය හරහා ගමන් කර ඇත්තේ තෙල් ප්‍රවාහන නෞකා 7 ක් පමණි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් දින හතක සාමාන්‍ය අගයෙන් අඩකටත් වඩා අඩු අගයක් වන අතර ජූලි 23 දිනෙන් පසු වාර්තා වූ අඩුම දෛනික නෞකා ගමනාගමනයයි. එසේම බදාදා දිනයේදී කටාර් රාජ්‍යයට උතුරින් පිහිටි මුහුදු සීමාවේදී තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවකට ප්‍රහාර කිහිපයක් එල්ල වූ බවත්, එමගින් ජීවිත හානි සිදුව ඇති බවත් එක්සත් රාජධානියේ සාගර වෙළඳ මෙහෙයුම් (UKMTO) නියෝජිතායතනය තහවුරු කරයි.

</p>

<p>

යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙර ලෝකයේ තෙල් සහ ඉන්ධන නැව්ගත කිරීම්වලින් සියයට 20 ක් පමණ ප්‍රවාහනය කෙරුණේ හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධිය හරහාය. අමෙරිකා-ඉරාන ගැටුම අටවන මාසයට ආසන්න වෙත්ම ගෝලීය තෙල් සංචිත ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් පවතින බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ප්‍රහාරාත්මක විකල්ප සහ ගල්ෆ් කුණාටුව</span>

</p>

<p>

නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත අමෙරිකානු මධ්‍යවාර මැතිවරණයට (midterm elections) පෙර ඉරානයට එරෙහිව ප්‍රහාරාත්මක විකල්ප සූදානම් කරන ලෙස ධවල මන්දිරය පෙන්ටගනයෙන් ඉල්ලා සිටි බව නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු උපුටා දක්වමින් අත්ලාන්තික් (The Atlantic) සඟරාව වාර්තා කළේය. එම වාර්තාව ද තෙල් වෙළඳපොළේ බිය තවත් වැඩි කිරීමට හේතු විය.

</p>

<p>

ඊට සමගාමීව, අමෙරිකානු ගල්ෆ් කලාපයේ ඇති වූ 'ඉසායාස්' (Isaias) නිවර්තන කුණාටුව හේතුවෙන් දිනකට බොරතෙල් බැරල් 511,000 ක නිෂ්පාදනයක් අත්හිටුවීමට නිෂ්පාදකයන්ට සිදු විය. එය එම කලාපයේ වත්මන් තෙල් නිෂ්පාදනයෙන් සියයට 25 කට ආසන්න ප්‍රමාණයකි. ෂෙල් (Shell) සහ චෙව්රොන් (Chevron) ඇතුළු සමාගම් සිය අත්‍යවශ්‍ය නොවන කාර්ය මණ්ඩල ඉවත් කර නිෂ්පාදනය කපා හැරීමට පියවර ගත්තේය.

</p>

<p>

එසේම පසුගිය සතියේ අමෙරිකාවේ බොරතෙල් සංචිත බැරල් මිලියන 3.2 කින් පහත වැටීම ද මිල ඉහළ යාමට පිටුවහලක් විය. ජාත්‍යන්තර බලශක්ති නියෝජිතායතනය (IEA) සිය උපායමාර්ගික සංචිතවලින් තෙල් නිදහස් කිරීම වේගවත් කිරීමට එකඟ වූ නමුත්, වෙළඳපොළ වැඩි අවධානයක් යොමු කළේ භෞතිකව පවතින සැපයුම් අවදානම කෙරෙහිය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඉදිරියේදී කුමක් සිදුවේද?</span>

</p>

<p>

ගෝල්ඩ්මන් සැක්ස් (Goldman Sachs) ආයතනය පවසන්නේ හෝමුස් හි ප්‍රහාර තීව්‍ර වුවහොත් තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 120 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවය. කෙසේ වෙතත්, අපනයන කටයුතු සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වුවහොත්, මිල ගණන් නැවත ඩොලර් 80 සීමාවට පැමිණෙනු ඇතැයි එම බැංකුව අපේක්ෂා කරයි. ඇතැම් විශ්ලේෂකයන්ගේ මතය වන්නේ ආසන්න කාලයේදී බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල ඩොලර් 107–108 මට්ටමේ පවතිනු ඇති බවය.

</p>

<p>

ශ්‍රී ලංකාව සිය සියලුම ඉන්ධන අවශ්‍යතා ආනයනය කරන බැවින්, ලෝක වෙළඳපොළේ මෙලෙස දිගින් දිගටම මිල ඉහළ යාම මෙරට ඩීසල්, පෙට්‍රල් සහ විදුලි උත්පාදන පිරිවැය කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් එල්ල කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, දේශීය ඉන්ධන මිල ගණන් සංශෝධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් කිසිදු නිල තීරණයක් වාර්තා වී නොමැත.