ඓතිහාසික ජයක් ලබමින් සිවුවන වරටත් බ්‍රසීල ජනාධිපති ධූරයට පත්වන ලූලා ද සිල්වාගේ ආගමනය ලෝක දේශපාලනයට වැදගත් වන්නේ ඇයි?

2026 ඔක්තෝබර් 25 වන දින පැවැති මැතිවරණයෙන් බ්‍රසීලයේ ජනාධිපති ලෙස ලුයිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා නැවත තේරී පත් විය. කම්කරු පක්ෂයේ (PT) 80 හැවිරිදි වාමාංශික නායකයා ඡන්ද 51.79% ක් ලබා ගත් අතර, ෆ්ලේවියෝ බෝල්සනාරෝ ලබා ගත්තේ ඡන්ද 48.21% කි. ජයග්‍රාහී ඡන්ද පරතරය ලක්ෂ 44 (මිලියන 4.4) කි. ලූලා සිය නව ධුර කාලය 2027 ජනවාරි 5 වන දින ආරම්භ කරනු ඇත. බ්‍රසීලයේ පවතින්නේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් වන බැවින්, ලූලා යනු අගමැතිවරයා නොව රටේ ජනාධිපතිවරයා ය.

</p>

<p>

මෙම ජයග්‍රහණය ඓතිහාසික එකකි. ඔක්තෝබර් 4 වැනිදා පැවැති පළමු වටයේදී ලූලා පසුවූයේ දෙවැනි ස්ථානයේ ය. එහිදී ෆ්ලේවියෝ බෝල්සනාරෝ ඡන්ද 47% ක් ලබා පෙරමුණ ගත් අතර ලූලා ලබා ගත්තේ 45% කි. 1980 ගණන්වල බ්‍රසීලයට නැවත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ලැබුණු පසු, පළමු වටයෙන් පරාජය වී දෙවන වටයේදී (Runoff) ජයග්‍රහණය කළ පළමු නායකයා ලූලා ය. එමෙන්ම බ්‍රසීලයේ ජනාධිපති ලෙස සිව්වතාවක් තේරී පත් වූ පළමු පුද්ගලයා ද ඔහුය. ඔහුගේ ආසන්න පූර්ව ධුර කාලයන් 2003-2010 සහ 2023 සිට පැවැතුණි. ඔක්තෝබර් 27 වන දිනට 81 වන විය ලබන ඔහු, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ස්ථාපිත වූ පසු බ්‍රසීලයේ ධුරයට පත්වන වයස්ගතම ජනාධිපතිවරයා ද වේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">බ්‍රසීලයේ දැඩි බෙදී ගිය දේශපාලන තත්ත්වය

</span>

</p>

<p>

බ්‍රසීලය තවමත් දැඩි ලෙස දේශපාලනිකව දෙකට බෙදී පවතී. ලූලාගේ වාමාංශික හිතවාදීන් සහ හිටපු ජනාධිපති ජායිර් බෝල්සනාරෝට සම්බන්ධ දක්ෂිණාංශික ව්‍යාපාරය අතර වසර ගණනාවක සිට මෙම බෙදීම පවතී. ජායිර් බෝල්සනාරෝ 2022 දී ලූලා හමුවේ පරාජය වීමෙන් පසු කුමන්ත්‍රණයක් සැලසුම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැනට දීර්ඝ සිරදඬුවමක් විඳිමින් සිටී. ඔහුගේ 45 හැවිරිදි පුත් ෆ්ලේවියෝ, පවුලේ දේශපාලන උරුමය ඉදිරියට ගෙන යමින් තමා මතවාදීව සුරක්ෂිතවාදියෙකු, අපරාධවලට එරෙහිව දැඩි ලෙස පෙනී සිටින්නෙකු සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට සමීප නායකයෙකු ලෙස ඉදිරිපත් විය.

</p>

<p>

පළමු වටය සමග පැවැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී දක්ෂිණාංශික බලවේග ශක්තිමත් විය. බෝල්සනාරෝගේ ලිබරල් පක්ෂය (PL) පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ විශාලතම පක්ෂය බවට පත් විය. ඒ අනුව ලූලාට කොංග්‍රසය තුළ පැහැදිලි බහුතරයක් නොමැති අතර, පනත් සහ අයවැය සම්මත කර ගැනීමට නිරන්තරයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට සිදුවනු ඇත. පාරිභෝගික වියදම් ඉහළ යාම, ගෘහස්ථ ණය සහ මහජන සේවාවන්හි ගැටලු සම්බන්ධයෙන් බ්‍රසීලියානුවන් රැසක් කලකිරී සිටිති. කෙසේ වෙතත්, ලූලාගේ ආධාරකරුවන් ඔහුව අගය කරන්නේ ඔහුගේ පෙර ධුර කාලයන්හිදී දිළිඳුකම සහ කුසගින්න අඩු කළ සුභසාධන වැඩසටහන් හේතුවෙනි.

</p>

<p>

ෆ්ලේවියෝ බෝල්සනාරෝ මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඡන්ද විමසීමේ කාලය පැය දෙකකින් දීර්ඝ කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අවසන් මොහොතේ ගත් තීරණය අසාධාරණ බව ඔහු පවසන අතර මැතිවරණය අහෝසි කරන ලෙස ඉල්ලා සිටීමට සැලසුම් කරයි. ප්‍රවාහන ගැටලු සහ අයහපත් කාලගුණය හේතුවෙන් දෙපාර්ශවයම ඇතැම් ස්ථානවලට ඡන්ද කාලය දීර්ඝ කරන ලෙස ඉල්ලා තිබූ නමුත්, මුළු රටටම බලපාන පරිදි දුන් නියෝගය දක්ෂිණාංශිකයින්ගේ කෝපයට හේතු විය. 2022 මැතිවරණයෙන් පසුව ද මෙවැනිම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් සිදු විය. විශාල ඡන්ද පරතරය නිසා නීතිමය අභියෝග සාර්ථක වීමේ ඉඩකඩ අඩු නමුත්, එය දේශපාලන උණුසුම ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගනී.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ලූලාගේ ජයග්‍රහණය ලෝක දේශපාලනයට විශේෂ වන්නේ ඇයි?

</span>

</p>

<p>

<figure style="margin:1.5rem 0;text-align:center"><img src="https://www.bostonherald.com/wp-content/uploads/2026/10/APTOPIX_Brazil_Election_29936-1.jpg" alt="" style="max-width:100%;border-radius:6px" /><figcaption style="font-size:0.85em;color:#6b7280;margin-top:0.4rem"></figcaption></figure>

ලූලාගේ ජයග්‍රහණය බ්‍රසීලයෙන් ඔබ්බට ද වැදගත් වේ. පළමුව, එය ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ සුවිශේෂී නැගී සිටීමකි. ලෝහ කම්කරුවෙකු සහ වෘත්තීය සමිති නායකයෙකු ලෙස දුප්පත් පසුබිමකින් පැමිණි ඔහු, 2002 දී ජයග්‍රහණය කිරීමට පෙර ජනාධිපතිවරණ තුනකින් පරාජය විය. පසුව දූෂණ චෝදනාවලට මුහුණ දී සිරගත වූ අතර, පසුව එම චෝදනාවලින් නිදහස් වී 2023 දී නැවත බලයට පැමිණියේය. වයස අවුරුදු 81 ට ආසන්නව සිටියදීත්, පළමු වටයේදී පසුපසින් සිට පසුව ජයග්‍රහණය කිරීමට ඔහු සමත් විය. ඔහු සිය ආධාරකරුවන්ට පොරොන්දු වූයේ බ්‍රසීල ඉතිහාසයේ "හොඳම ධුර කාලය" ලබා දෙන බවයි.

</p>

<p>

දෙවනුව, මෙම ප්‍රතිඵලය ලතින් ඇමරිකාව පුරා පැතිර ගිය දක්ෂිණාංශික රැල්ල මන්දගාමී කරයි. මෑත වසරවලදී ආර්ජන්ටිනාව, චිලී වැනි රටවල දක්ෂිණාංශික නායකයින් බලයට පත් විය. මෙම ව්‍යාපාර බොහොමයක් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සමග සමීප සබඳතා පැවැත්වීය. ලූලාගේ ජයග්‍රහණය මගින් ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රට සහ විශාලතම ආර්ථිකය වාමාංශික රාජ්‍යයක් ලෙස පවත්වා ගනී. "බ්‍රසීලය කිසිවෙකුගේ ගෙවත්තක් නොවේ" යනුවෙන් පවසමින් ඔහු ජාතිකත්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. ප්‍රචාරක සමයේදී ඔහු ඇමරිකානු බදු පැනවීම් සහ අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට අතපෙවීම් විවේචනය කළේය. ට්‍රම්ප් විසින් බ්‍රසීල භාණ්ඩ සඳහා බදු පනවා තිබුණේ ජායිර් බෝල්සනාරෝගේ නීතිමය කටයුතුවලට ද සම්බන්ධ කරමිනි. ලූලාගේ ජයග්‍රහණය නිසා ට්‍රම්ප්ට කලාපය තුළ තවත් සමීප හවුල්කරුවෙකු අහිමි වේ.

</p>

<p>

තෙවනුව, ලූලා ගෝලීය දකුණේ (Global South) ප්‍රධාන නායකයෙකු ලෙස පවතී. ඔහු බ්‍රික්ස් (BRICS) සංවිධානය, චීනය සහ අප්‍රිකාව සමග සබඳතා ශක්තිමත් කිරීමටත්, ස්වාධීන විදේශ ප්‍රතිපත්තියකටත් දිගු කලක සිට පෙනී සිටියි. ප්‍රධාන බලවතුන් අතර තරගකාරිත්වය වර්ධන‍ෙවන ලෝකයක, ලූලා යටතේ බ්‍රසීලය ඇමරිකාව, චීනය සහ යුරෝපය සමග සමබර සබඳතා පවත්වා ගනු ඇත. ඔහුගේ වයස සහ දිගුකාලීන අත්දැකීම් නිසා ඔහු ලෝක නායකයින් අතර ප්‍රමුඛ රූපයක් බවට පත්ව සිටී.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඉදිරියේ ඇති අභියෝග</span>

</p>

<p>

මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීම ආරම්භයක් පමණි. ලූලාට ඉදිරියේදී දක්ෂිණාංශික බහුතරයක් සහිත කොංග්‍රසයකට මුහුණ දීමට සිදු වන අතර, එය ඔහුගේ සමාජ හා ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණවලට බාධාවක් වනු ඇත. රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණය දල දේශීය නිශ්පාදනයෙන් (GDP) 80% ක් තරම් ඉහළ මට්ටමක පවතී. පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර බොහෝ පවුල් ණය බරින් මිරිකී සිටිති. ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. බදු සහ අනෙකුත් බලපෑම් එල්ල කරන ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය සමග සබඳතා පවත්වා ගැනීම ද අභියෝගයකි. දේශීය වශයෙන් පවතින දැඩි දේශපාලන බෙදීම හමුවේ රටෙන් අඩකට ආසන්න පිරිසක් ඔහුට එරෙහිව ඡන්දය දී ඇති බැවින්, පාලනය සඳහා නිරන්තර සම්මුතීන් සහ ප්‍රවේශම් සහගත සන්නිවේදනයක් අවශ්‍ය වේ.

</p>

<p>

කෙටියෙන් කිවහොත්, ලෝක දේශපාලනයට මෙම ප්‍රතිඵලයෙන් පැහැදිලි සංඥාවක් දෙන්නේ ලතින් ඇමරිකාවේ දක්ෂිණාංශික වෙනස ස්වයංක්‍රීය නොවන බවත්, ප්‍රධාන ගෝලීය දකුණු බලවතෙකු සිය ස්වාධීන ගමන ඉදිරියටම යන බවත්ය. ලූලා ඉදිරි වසර හතර තුළ කටයුතු කරන ආකාරය බ්‍රසීලයේ අනාගතය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර තලයේ එහි කාර්යභාරය ද තීරණය කරනු ඇත.