අන්දමන් මුහුදේ නව අඩු පීඩන පද්ධතිය ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන්නේ කෙසේ ද?

ඉන්දියානු අභ්‍යවකාශ පර්යේෂණ සංවිධානයේ (ISRO) INSAT-3DS චන්ද්‍රිකාව විසින් 2026 නොවැම්බර් 13 වන දින අන්දමන් මුහුද සහ ගිනිකොනදිග බෙංගාල බොක්ක ප්‍රදේශයේ තීව්‍ර වලාකුළු ක්‍රියාකාරකම් සහිත නව වැසි පද්ධතියක් හසුකර ගත්තේය. ඉන්දියා කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (IMD) සහ ශ්‍රී ලංකා කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව යන දෙකම මෙම පද්ධතිය නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින්නේ මේ හඳුනා ගැනිමෙන් අනතුරුවය.

</p>

<p>

එම පද්ධතිය නොවැම්බර් 15 වන විට අවපාතයක් (depression) බවට පත්විය හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කෙරෙන්නේ මේ සොයාබැලීම්වලින් පසුවය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">පද්ධතියේ සම්භවය සහ වර්ධනය</span>

</p>

<p>

IMD අනුව, නොවැම්බර් 13 වන දින උදේ 5.30ට පමණ මධ්‍යම අන්දමන් මුහුද සහ අන්දමන්-නිකොබාර් දූපත් ආශ්‍රිත ඉහළ වායුගෝලීය චක්‍රීය සංසරණයක (upper-air cyclonic circulation) බලපෑම යටතේ ගිනිකොනදිග බෙංගාල බොක්කේ අඩු පීඩන ප්‍රදේශයක් සෑදී ඇත. චන්ද්‍රිකා තාප අධෝරක්ත (thermal infrared) රූපවලින් දකුණු බෙංගාල බොක්ක, අන්දමන් මුහුද සහ අසල්වැසි ප්‍රදේශවල විශාල වලාකුළු ගොඩනැගීම් පැහැදිලිව පෙනේ.

</p>

<p>

පද්ධතිය උතුරු-බටහිර දෙසට ගමන් කරමින් නොවැම්බර් 14 වන දින පමණ හොඳින් සලකුණු කළ අඩු පීඩන ප්‍රදේශයක් (well-marked low-pressure area) බවට පත්වන අතර, නොවැම්බර් 15 වන දින එම කලාපයේම අවපාතයක් බවට තවදුරටත් තීව්‍ර විය හැකි බව ඉන්දීය කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව අපේක්ෂා කරයි. ඊළඟ පැය 48 තුළ වායුගෝලීය සහ සාගරික තත්ත්වයන් මත පද්ධතියේ තවදුරටත් තීව්‍රවීම තීරණය වනු ඇත. දැනට සුළි කුණාටුවක් බවට පත්වන බව තහවුරු කර නැත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">සුළං සහ මුහුදු තත්ත්වයන්</span>

</p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">- අන්දමන් මුහුදේ නොවැම්බර් 13-14 දිනවල සුළි සහිත කාලගුණය:</span> සුළං වේගය පැයට කිලෝමීටර් 40-50 (සුළි ගසා 60 දක්වා).</p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">- ගිනිකොනදිග බෙංගාල බොක්කේ නොවැම්බර් 13-16 අතර සමාන තත්ත්වයන්.</span></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">- පද්ධතිය තීව්‍ර වන විට නිරිතදිග බෙංගාල බොක්කේ නොවැම්බර් 15-17 අතර සුළං පැයට කිලෝමීටර් 45-55 (සුළි ගසා 65 දක්වා) විය හැකිය.</span></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">- මධ්‍යම බෙංගාල බොක්කේ ද නොවැම්බර් 16-17 දිනවල සමාන සුළං අපේක්ෂා කෙරේ.</span>

</p>

<p>

ශ්‍රී ලංකා කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව නොවැම්බර් 13 උදෑසන නිකුත් කළ උපදේශය අනුව, කන්කසන්තුරය සිට ගාල්ල දක්වා ත්‍රිකුණාමලය, මඩකලපුව සහ හම්බන්තොට හරහා යන වෙරළබඩ මුහුදු ප්‍රදේශවල වැසි හෝ ගිගුරුම් සහිත වැසි අපේක්ෂා කෙරේ. දිවයින වටා මුහුදු ප්‍රදේශවල ඊසාන දිග සුළං පැයට කිලෝමීටර් 20-30 (සමහර විට 45 දක්වා) පවතින අතර මුහුද සමහර විට තරමක් රළු විය හැකිය. ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇති වන විට තාවකාලික සුළි සුළං පැයට කිලෝමීටර් 60-70 දක්වා වැඩිවී මුහුද ඉතා රළු විය හැකිය. නාවික හා ධීවර ප්‍රජාවන්ට අනාගත අනාවැකි සහ නිවේදන දැඩිව අනුගමනය කරන ලෙස උපදෙස් දී ඇත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑම්</span>

</p>

<p>

කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් අජිත් විජේමාන්නගේ මීට පෙර (නොවැම්බර් 10 පමණ) ප්‍රකාශයන්ට අනුව, මෙම පද්ධතියේ බලපෑම දිවයිනට නොවැම්බර් 15, 16 සහ 17 දිනවල ඇති විය හැකිය. විශේෂයෙන් උතුරු, උතුරු මැද සහ නැගෙනහිර පළාත්වල වර්ෂාපතනය වැඩිවිය හැකි බව දැක්වේ. පද්ධතිය අවපාතයක් බවට පත්වී නැගෙනහිර වෙරළ දිගේ උතුරු දෙසට ගමන් කළහොත් බලපෑම තීව්‍ර විය හැකි බව ද ඔහු අවධාරණය කර ඇත. නිශ්චිත අනාවැකි නිකුත් කිරීමට දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවන බැවින් තවදුරටත් අධ්‍යයනය කර අවශ්‍ය අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කරන බව සඳහන් වේ.

</p>

<p>

දැනට පවතින දෙවන අන්තර් මෝසම් තත්ත්වයන් සහ නොවැම්බර් මාසයට අපේක්ෂා කෙරෙන සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි වර්ෂාපතනය සමඟ මෙම පද්ධතිය එක්වීමෙන් දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවල වැසි තත්ත්වය තරමක් වැඩි විය හැකිය. බස්නාහිර, සබරගමුව, මධ්‍යම, දකුණු සහ ඌව පළාත් ඇතුළු ප්‍රදේශවල මිලිමීටර් 100 ඉක්මවූ තද වැසි සමහර ස්ථානවල අපේක්ෂා කළ හැකි අතර, තාවකාලික ශක්තිමත් සුළං සහ අකුණු ඇතිවීමේ අවදානම ද පවතී. නගර ප්‍රදේශවල (විශේෂයෙන් කොළඹ) ජලාපවහන පද්ධති අවහිරවීම් නිසා කෙටි කාලීන තද වැසිවලින් හදිසි ගංවතුර ඇතිවීමේ අවදානම ද සලකා බැලිය යුතුය.

</p>

<p>

මුහුදු ක්‍රියාකාරකම්වලට දැනටමත් උපදේශ නිකුත් කර ඇති අතර, ගැඹුරු මුහුදේ බහුදින ධීවර යාත්‍රා සහ නාවික කණ්ඩායම්වලට විශේෂ අවධානයක් අවශ්‍ය වේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">පූර්වාරක්ෂාවන් සහ නිරීක්ෂණය</span>

</p>

<p>

- ධීවර හා නාවික ප්‍රජාවන්ට අදාළ මුහුදු ප්‍රදේශවල ක්‍රියාකාරකම් සීමා කර අනාගත නිවේදන අනුගමනය කරන්න.</p>

<p>

- මහජනතාව ගිගුරුම් සහිත වැසි වලදී අකුණු සහ තාවකාලික ශක්තිමත් සුළංවලින් ප්‍රවේශම් වන්න.</p>

<p>

- පහත් බිම් සහ නායයෑම් අවදානම් ප්‍රදේශවල පදිංචිකරුවන්ට අනතුරු ඇඟවීම් නිරීක්ෂණය කරන්න.</p>

<p>

- කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය සහ නිවේදන නිතර පරීක්ෂා කරන්න.</p>

<p>

මෙම පද්ධතිය තවමත් වර්ධන අවධියේ පවතින බැවින් ගමන් මාර්ගය සහ තීව්‍රතාව දිනපතා වෙනස් විය හැකිය බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමාණික විද්වත්හු පවසති.