LSN News › Sri Lanka

ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්‍යාපෘතිය: තාවකාලික විසඳුමක් සොයා යෑමෙන් මහජන මුදල් දෙවරක් වියදම් වීමේ අවදානමක් ගැන ප්‍රශ්න මතුවෙයි!

'සන්ඩේ ටයිම්ස්' (Sunday Times) වාර්තාව මගින් මතු කරන ලද මුදල් දෙවරක් වියදම් වීම සහ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රමවේදය පිළිබඳ නිශ්චිත ගැටලුවලට අදාළව මෙම ලිපිය ලියන අවස්ථාව වන විටත් කිසිදු නිල ප්‍රසිද්ධ ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොතිබුණි. මෙහිදී මතුව ඇති ප්‍රධාන ප්‍රශ්න වන්නේ තාවකාලිකව මිලදී ගන්නා උපකරණ සහ මෘදුකාංග අවසාන MOSIP පද්ධතිය සමඟ ගැළපේද යන්න සහ විශේෂිත මෘදුකාංග නිර්මාණය කිරීම වැනි අයිතම සඳහා shopping ක්‍රමය නිවැරදිව භාවිතා කර තිබේද යන්නය.

LSN Sri Lanka · 15 November 2026

ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්‍යාපෘතිය: තාවකාලික විසඳුමක් සොයා යෑමෙන් මහජන මුදල් දෙවරක් වියදම් වීමේ අවදානමක් ගැන ප්‍රශ්න මතුවෙයි!

ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍ය ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් (SLUDI) පද්ධතියේ තාවකාලික සංස්කරණයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය සැලසුම් කර ඇතැයි සන්ඩේ ටයිම්ස් වාර්තා කරයි. රටේ ප්‍රධාන ජාතික ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් වේදිකාව සකස්වෙන සම්පූර්ණ පද්ධතිය තවමත් සූදානම් නැති පසුබිමක ගනු ලබන මේ තීන්දුව හේතුවෙන් මහජන මුදල් නාස්ති වීමට ඇති ඉඩකඩ පිළිබඳව බරපතළ කනස්සල්ලක් එම වාර්තාවෙන් මතුකර තිබේ.

</p>

<p>

SLUDI යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් පද්ධතිය ලෙස සැලසුම් කර ඇති ව්‍යාපෘතිය ය. එය සැලසුම් කර ඇත්තේ රටවල් කිහිපයකම ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් පද්ධති සඳහා භාවිතා කරන නොමිලේ ලබා ගත හැකි විවෘත මූලාශ්‍ර (open-source) මෘදුකාංග වේදිකාවක් වන MOSIP මත ක්‍රියාත්මක වීමටය.

</p>

<p>

මෙම ප්‍රධාන පද්ධතිය ස්ථාපිත කර ඒකාබද්ධ කරන සමාගම වන ප්‍රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධකරු (Master System Integrator - MSI) සඳහා ඉන්දියානු රජයේ ප්‍රදානයකින් මුදල් ගෙවීමට අපේක්ෂා කෙරේ. මෙම කටයුත්ත සඳහා අවම ලංසුකරු ලෙස ඉන්ෆොසිස් (Infosys) සමාගම හඳුනාගෙන ඇත.

</p>

<p>

කෙසේ වෙතත්, නීතිමය අභියෝග හේතුවෙන් එම ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද වී ඇති අතර, අදාළ ප්‍රදානය ද තවමත් අවසන් කර නොමැත. ප්‍රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධකරු නොමැතිව, මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි සම්පූර්ණ SLUDI පද්ධතිය හඳුන්වා දීමට නොහැකි වී තිබේ.

</p>

<p>

ඒ වෙනුවෙන් බලා සිටිනවා වෙනුවට, 'අවම ශක්‍ය නිෂ්පාදනයක්' (Minimum Viable Product - MVP) හඳුන්වා දීමට අමාත්‍යාංශය යෝජනා කරයි. මෙය සම්පූර්ණ පද්ධතිය සූදානම් වීමට පෙර අත්හදා බැලිය හැකි මූලික, ක්‍රියාකාරී සංස්කරණයකි. වාර්තා වන පරිදි මෙම අතරමැදි විසඳුම පදනම් වී ඇත්තේ පසුගිය පාලන සමයේදී දේශීය සමාගමක් වන ඉන්ෆොමැටික්ස් (Informatics) විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෘදුකාංගයක් මතය. එම මෘදුකාංගය නිර්මාණය කර ඇත්තේ රජයේ විධිමත් ඉල්ලීමකින් හෝ ගෙවීමකින් තොරවය. එමගින් අනන්‍යතාව තහවුරු කිරීමේ කාර්යයක් සිදු කෙරෙන බව දැනගන්නට තිබේ.

</p>

<p>

මෙම මෘදුකාංගය විධිමත් කිරීමටත්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය උපකරණ සහ සේවාවන් මිලදී ගැනීමටත් අමාත්‍යාංශය සැලසුම් කරයි. ඇඟිලි සලකුණු, මුහුණේ ඡායාරූප සහ ඇසේ කළු ඉංගිරියාව (iris) පරිලෝකනය කිරීම සඳහා වන ජෛවමිතික උපකරණ මෙන්ම ඊට අදාළ මෘදුකාංග සහ සේවාවන් ද මීට ඇතුළත් වේ. මේ සඳහා 2026 ඔක්තෝබර් 14 වන දින මිල ගණන් කැඳවීමේ ඉල්ලීමක් (යොමු අංක MODE/SLUDI/Shopping/01/2026) නිකුත් කර තිබුණි. එය ඔක්තෝබර් 21 වන දින අවසන් වූ අතර, ඒ සඳහා ලබා දී තිබුණේ දින හතක කාලයක් පමණි. මෙහිදී භාවිතා කර ඇත්තේ shopping නමැති ප්‍රසම්පාදන ක්‍රමය වන අතර, භාණ්ඩ භාරදීමේ කාලය දින පහත් 15ත් අතර විය.

</p>

<p>

තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ආරංචි මාර්ග මේ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන ගැටලු දෙකක් මතු කර ඇත. පළමුවැන්න නම්, ප්‍රධාන පද්ධතියේ තාක්ෂණික අවශ්‍යතා අවසන් කිරීමට පෙර මෙම මිලදී ගැනීම් සිදු කිරීමය. ප්‍රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධකරු පත් කර MOSIP මත පදනම් වූ සම්පූර්ණ පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කළ පසු, මෙම තාවකාලික වැඩපිළිවෙළ සඳහා මිලදී ගත් උපකරණ සහ මෘදුකාංග එයට නොගැළපීමට ඉඩ තිබේ. එසේ වුවහොත්, තාවකාලික පද්ධතිය සඳහා එක් වරක් සහ ස්ථිර පද්ධතිය සඳහා තවත් වරක් වශයෙන් රජයට මහජන මුදල් දෙවරක් වියදම් කිරීමට සිදුවනු ඇත.

</p>

<p>

දෙවනුව, මෙහිදී shopping ප්‍රසම්පාදන ක්‍රමය භාවිතා කිරීම පිළිබඳව ප්‍රශ්න මතුව තිබේ. 2025 ජනවාරි 1 වන දින සිට ගැසට් කර බලාත්මක කරන ලද 2024 ප්‍රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශ මගින්, shopping හෙවත් මිල ගණන් කැඳවීමේ ක්‍රමය ප්‍රධාන වශයෙන් සීමා කර ඇත්තේ වෙළඳපොළේ පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි සම්මත භාණ්ඩ (off-the-shelf items) සඳහා පමණි. මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද, තොග වශයෙන් තබා ඇති සහ විශේෂ වෙනස්කම් හෝ සැලසුම් කිරීමකින් තොරව වහාම මිලදී ගැනීමට හැකි වාණිජමය වශයෙන් පවතින නිමි භාණ්ඩ මීට ඇතුළත් වේ. සම්මත පිරිවිතරයන් සහිත භාණ්ඩ හෝ වෙළඳ ද්‍රව්‍ය, නැතහොත් කුඩා වටිනාකමකින් යුත් භාණ්ඩ, වැඩ සහ උපදේශන නොවන සේවාවන් ද මෙම ක්‍රමය යටතේ ආවරණය වේ.

</p>

<p>

අවසන් වූ මෙම ටෙන්ඩරයේ එක් අවශ්‍යතාවයක් වූයේ "SLUDI පද්ධතිය පුරා භාෂා අක්ෂර පරිවර්තනය (transliteration) සඳහා නිර්මාණය කර භාවිතා කළ යුතු" "අක්ෂර පරිවර්තන මෘදුකාංගයකි (transliteration engine). එය 64-bit Linux OCI බහාලුමක් (container) ලෙස ලබා දිය යුතු විය. ප්‍රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශවලට අනුව, මෙවැනි විශේෂිත මෘදුකාංගයක් අලුතින් නිර්මාණය කිරීම, වෙළඳපොළෙන් සෘජුවම මිලදී ගත හැකි සම්මත භාණ්ඩ සඳහා වන shopping ක්‍රමයේ සීමාවන්ට නොගැළපේ.

</p>

<p>

2026 වසරේ මුල් භාගයේ පළ වූ වාර්තා පෙන්වා දුන්නේ, මෙම ප්‍රමාදයන් නිසා රජය දැනටමත් අදියර කිහිපයකින් ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රවේශයක් සැලසුම් කර තිබූ බවයි. ඉන්දියානු ප්‍රදානය සහ ප්‍රධාන පද්ධති ඒකාබද්ධකරු තෝරා ගැනීම හේතුවෙන් සම්පූර්ණ ව්‍යාපෘතිය දියත් කිරීම ප්‍රමාද වූ බව ඩිජිටල් ආර්ථික නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය එරංග වීරරත්න පවසා තිබුණි. සම්පූර්ණ පද්ධතිය අවසන් කරන අතරතුර, මුලින්ම අභ්‍යන්තරව හෝ දේශීයව නිර්මාණය කළ MVP සංස්කරණයක් භාවිතා කරන බවත්, 2026 වසර අවසන් වන විට තෝරාගත් කණ්ඩායම් සඳහා පළමු ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් නිකුත් කිරීමට ඉලක්ක කර ඇති බවත් ඔහු සඳහන් කළේය. කෙටි ලැයිස්තුගත කර තිබූ ඉන්දියානු සමාගම් (Infosys, Tata Consultancy Services, Protean, RailTel සහ Bharat Electronics ඇතුළුව) ඉදිරිපත් කළ ලංසු, මුල් ඉන්දියානු ප්‍රදානය වූ ඉන්දියානු රුපියල් බිලියන 3ක (ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 35ක) මුදල ඉක්මවා ගොස් තිබූ අතර, අවම ඇගයීමට ලක් වූ ලංසුව ඉන්දියානු රුපියල් බිලියන 7ක් පමණ වූ බව වාර්තා විය. අමතර අරමුදල් ලබා ගැනීම පිළිබඳ සාකච්ඡා තවදුරටත් සිදුවෙමින් පැවතුණි.

</p>

<p>

GovTech වැනි දේශීය ආයතනවල තාක්ෂණික සහාය ඇතිව පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි කිරීමේ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම පද්ධතියේ හිමිකාරිත්වය දැරීමට සහ එය අධීක්ෂණය කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ. මීට පෙර මිලදී ගත් සමහර දෘඩාංග (hardware) ඇතුළුව, පෙර පැවති විද්‍යුත් ජාතික හැඳුනුම්පත් (e-NIC) ව්‍යාපෘතියේ කොටස් ද මෙම සම්පූර්ණ පද්ධතියට ඒකාබද්ධ කිරීමට අදහස් කෙරේ.

</p>

<p>

'සන්ඩේ ටයිම්ස්' (Sunday Times) වාර්තාව මගින් මතු කරන ලද මුදල් දෙවරක් වියදම් වීම සහ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රමවේදය පිළිබඳ නිශ්චිත ගැටලුවලට අදාළව මෙම ලිපිය ලියන අවස්ථාව වන විටත් කිසිදු නිල ප්‍රසිද්ධ ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොතිබුණි. මෙහිදී මතුව ඇති ප්‍රධාන ප්‍රශ්න වන්නේ තාවකාලිකව මිලදී ගන්නා උපකරණ සහ මෘදුකාංග අවසාන MOSIP පද්ධතිය සමඟ ගැළපේද යන්න සහ විශේෂිත මෘදුකාංග නිර්මාණය කිරීම වැනි අයිතම සඳහා shopping ක්‍රමය නිවැරදිව භාවිතා කර තිබේද යන්නය.

</p>

<p>

ශ්‍රී ලංකාව ජාතික ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් පද්ධතියක් කරා ගමන් කරන විට, පද්ධති අතර ගැළපීම පිළිබඳ පැහැදිලි පිළිතුරු ලබා දීම සහ ප්‍රසම්පාදන නීතිරීතිවලට දැඩි ලෙස අනුගත වීම මගින් මහජන මුදල් කාර්යක්ෂමව භාවිතා වන බවට සහතික වීමට උපකාරී වනු ඇත.