ඇමෙරිකානු හමුදා ඉරාකයෙන් සම්පූර්ණයෙන් ඉවත්වේ: වසර 23ක පරිච්ඡේදයක් අවසන් වේ !

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සැප්තැම්බර් 30 වනදා වන විට ඉරාකයේ ඉතිරිව සිටින සිය හමුදා සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීමට නියමිතය. මෙයින් දශක දෙකකට වැඩි කාලයක් එරටට බලපෑ හමුදා පැවැත්මකට සහ 2014 සිට ක්‍රියාත්මක වූ ඉස්ලාමීය රාජ්‍ය සංවිධානයට (IS) එරෙහි Operation Inherent Resolve මෙහෙයුමට නිල අවසානයක් ලැබේ.

</p>

<p>

2003දී සදාම් හුසේන් බලයෙන් පහ කිරීම සඳහා ආරම්භ වූ ඇමරිකානු ආක්‍රමණයෙන් පසු ඉරාකයේ පැවතියේ කැරලි, නිකායවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය ය. පසුව IS සංවිධානය සමග සටනක පැටලීමට ඉරාකයේ ඇමරිකානු හමුදාවන්ට සිදුවිය. 2011දී ඇමරිකානු හමුදා ඉරාකයෙන් ඉවත් වුවද, 2014දී IS සංවිධානය ඉරාක භූමියේ විශාල ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගැනීමත් සමඟ යළිත් ඔවුහු පැමිණ කඳවුරු බැඳගත්හ. දැන් ඇමරිකානු හමුදාවන්ගේ එම දෙවන පැමිණීමත් අවසන් වේ.

</p>

<p>

නිල වශයෙන් මෙම ඉවත්වීම සිදුවන්නේ 2024දී වොෂින්ටනය සහ බැග්ඩෑඩය අතර ඇති කර ගත් එකඟතාවකට අනුවය. එවකට ජනාධිපති ජෝ බයිඩන්ගේ පරිපාලනය යටතේ ගිවිසුම්ගත වූ මෙම සැලැස්ම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය යටතේ දිගටම ක්‍රියාත්මක විය. ඉරාක අගමැති අලි අල්-සයිදි ප්‍රකාශ කළේ ඔක්තෝබර් 1 වනදා “ස්වෛරීත්ව දිනය” ලෙස සැමරෙන බවය. ඉරාකයේ රජයේ ආයතන සඳහා දින හතරක නිවාඩුවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">සංඛ්‍යාවන් පසුපස ඇති කතාව</span>

</p>

<p>

2007දී යුද්ධය උච්චතම අවස්ථාවට පත්ව තිබූ විට ඇමෙරිකානු හමුදා සාමාජිකයින් 170,000කට අධික පිරිසක් ඉරාකයේ සිටියහ. 2023 අවසානය වන විට එම සංඛ්‍යාව 2,400ක් පමණ දක්වා පහත වැටී තිබුණි. මෑත මාසවලදී ඉතිරිව සිටියේ සිය ගණනක උපදේශක සහ සහාය කාර්ය මණ්ඩලයක් පමණි. බොහෝ දෙනා කුර්දිස්තාන කලාපයේ එර්බිල් ප්‍රදේශයේ ස්ථානගතව සිටියහ.

</p>

<p>

2003 සිට ඇමෙරිකානු හමුදා මියගිය සංඛ්‍යාව 4,500කට ආසන්නය. ඉන් වැඩි පිරිසක් 2003-2011 කාලයේදී මිය ගියහ. මෙම වසරේ ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධය තුළ ඉරාකයේදී මියගිය අවසාන ඇමෙරිකානු සොල්දාදුවා ජූලි මාසයේදී මිය ගියේය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ඉරාන බලපෑම සහ IS අවදානම</span>

</p>

<p>

හමුදා ඉවත්වීම ඉරානය සහ එහි සහයෝගී මිලීෂියා කණ්ඩායම් විසින් “ජයග්‍රහණයක්” ලෙස දකිනු ලැබේ. ඉරාක ආරක්ෂක නිලධාරීන් පවසන්නේ IS හි නිද්‍රාශීලී සෛල ක්‍රියාකාරී වීමට පටන් ගෙන ඇති බවය. මාධ්‍යවල ඉවත්වීම ප්‍රකාශයට පත් වූ පසු සති දෙකකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ එවැනි චලනයන් දක්නට ලැබුණු බව ඔවුහු පැවසූහ.

</p>

<p>

අගමැති අල්-සයිදි මුලින් මිලීෂියා අවිහරණය සැප්තැම්බර් 30ට සමගාමීව සිදු කිරීමට අපේක්ෂා කළ නමුත් එම කාලසීමාව 2027 ජූනි 30 දක්වා කල් දමා ඇත. පළමු දින 90 තුළ ප්‍රහාර නතර කිරීමේ එකඟතාවක් ගැනද කතාබහ වේ.

</p>

<p>

වොෂින්ටනයේ ඇට්ලන්ටික් කවුන්සිලයේ ඉරාක ක්‍රියාන්විතයට සම්බන්ධ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජික සෆ්වාන් අල්-අමින් පවසන්නේ IS පරාජය කිරීමේ මෙහෙයුම ඉරාකය තුළ සිය අරමුණ සාර්ථක කරගෙන ඇති බැවින් මෙම ඉවත්වීම පිළිබඳව පෙර ඉරාක රජය සමඟ එකඟතාවකට පැමිණ තිබූ බවය.

</p>

<p>

කෙසේ වෙතත් විශේෂඥයන් අවධාරණය කරන්නේ හමුදා ඉවත් වුවද ඇමෙරිකානු බලපෑම සම්පූර්ණයෙන් අවසන් නොවන බවය. ආරක්ෂක සහයෝගීතාව ද්විපාර්ශ්වික නාලිකා හරහා ඉදිරියට යනු ඇත. බොහෝ ඉතිරි හමුදා ජෝර්දානය සහ කලාපයේ වෙනත් පාදක ස්ථාන වෙත මාරු කෙරේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">දැන් සිදුවන්නේ කුමක්ද?</span>

</p>

<p>

ඉරාකයට දැන් මුහුණ දීමට සිදුවන්නේ තමන්ගේම ආරක්ෂක බරය. රජය පවසන්නේ රට පුරා ආරක්ෂක හමුදා පැතිරී සිටින බවත් තත්ත්වය පාලනයේ ඇති බවත්ය. නමුත් ඉරාන-ඇමෙරිකා යුද්ධය, මිලීෂියා අවිහරණයේ ප්‍රමාදය සහ IS හි නැවත නැගී සිටීමේ හැකියාව නිසා බැග්ඩෑඩයට සියුම් සමතුලිතතාවක් පවත්වා ගැනීමට සිදුවනු ඇත.

</p>

<p>

හමුදා ඉවත්වීමෙන් “කළු පිටුවක්” හැරෙන බව ඉරාක දේශපාලනඥයෝ පවසති. ඉන් අනතුරුව ඉදිරියේ ඇත්තේ තවත් අවිනිශ්චිත පරිච්ඡේදයකි. රාජ්‍යයට පමණක් අවි පාලනය කළ හැකිද යන්නත්, කුර්දි සහ අනෙකුත් සුළුතර ප්‍රජාවන්ට ආරක්ෂාව ලැබෙනවාද යන්නත් ඉදිරි මාසවලදී පැහැදිලි වනු ඇත.