World · Sri Lanka Bureau
ගෝලීය ප්රජාතන්ත්රවාදය පිරිහෙමින් පවතින යුගයක මානව හිමිකම් සුරැකීමට පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් පෙරමුණ ගත යුතුයි - එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් වොල්කර් ටර්ක් අවධාරණය කරයි!
මානව ගරුත්වය ආරක්ෂා කිරීම, බලය සීමා කිරීම සහ දේශපාලන මතභේද නොතකා ආරක්ෂා කළ යුතු මූලධර්ම ස්ථාපිත කිරීම තුළින් මානව හිමිකම් ඒ සඳහා පොදු පදනම සපයන බව පැවසූ ඔහු, මානව හිමිකම් දැඩි පරීක්ෂාවට ලක්ව ඇති මේ මොහොතේ එම මූලධර්ම ආරක්ෂා කිරීමට පෙරමුණ ගන්නා ලෙස සියලු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
LSN Sri Lanka ·

සන්නද්ධ ගැටුම්, ඉහළ යන අසමානතාවන්, වෙනස් කොට සැලකීම්, දේශපාලන ධ්රැවීකරණය, දේශගුණික විපර්යාස සහ කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) වැනි වේගයෙන් පරිණාමය වන තාක්ෂණයන් හේතුවෙන් මුළු ලෝකයම දැවැන්ත කැලඹීමකට ලක්ව ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් වොල්කර් ටර්ක් අනතුරු අඟවා තිබේ.
</p>
<p>
2026 නොවැම්බර් 13 වැනි දින ස්විට්සර්ලන්තයේ ජිනීවා නුවර පැවති අන්තර් පාර්ලිමේන්තු සංගමයේ (Inter-Parliamentary Union - IPU) 'මානව හිමිකම් පිළිබඳ ගෝලීය පාර්ලිමේන්තු සමුළුව' අමතමින් ඔහු මේ බව ප්රකාශ කළේය.
</p>
<p>
මෙම ගෝලීය පීඩනයන් හේතුවෙන් ලොව පුරා ප්රජාතන්ත්රවාදයේ පසුබෑමක් සිදුව ඇති අතර, මානව හිමිකම් ආයතනවලට සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයින්ට එල්ල වන අභියෝග තවදුරටත් තීව්ර වී ඇති බව මහ කොමසාරිස්වරයා පෙන්වා දුන්නේය.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">ඉතිහාසයේ පාඩම් සහ වත්මන් අභියෝග</span></p>
<p>
ජාත්යන්තර ප්රජාව මීට පෙරද දැවැන්ත අර්බුද ජයගෙන ඇති බව සිහිපත් කළ වොල්කර් ටර්ක්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව රාජ්යයන් විසින් 'විශ්ව මානව හිමිකම් ප්රකාශනය' (Universal Declaration of Human Rights) සම්මත කර ගැනීම තුළින් මානව ගරුත්වය ආරක්ෂා කිරීමටත්, බලය අයුතු ලෙස භාවිත කිරීම සීමා කිරීමටත්, ගෝලීය අභියෝගවලට මුහුණ දීම සඳහා මගපෙන්වීමක් සැකසීමටත් හැකි වූ බව අවධාරණය කළේය. කෙසේ වෙතත්, අද වන විට එම මූලධර්ම සහ ආරක්ෂණයන් දැඩි ලෙස ප්රහාරයට ලක්වෙමින් පවතින බව ඔහු සඳහන් කළේය.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ට එල්ල වන තර්ජන</span></p>
<p>
පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයින් මුහුණ දෙන වර්ධනය වන තර්ජන පිළිබඳවද මහ කොමසාරිස්වරයා මෙහිදී සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කළේය. අන්තර් පාර්ලිමේන්තු සංගමයේ දත්තවලට අනුව, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් තමන්ට බියගැන්වීම් සහ හිරිහැර සිදුවන බවට වාර්තා කර ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම කාන්තා සහ සුළුතර නියෝජිතයින් අන්තර්ජාලය හරහා ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්රහාරයන්ට ලක්වන බව හෙළි වී තිබේ. මෙවැනි ප්රහාර මගින් ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතන දුර්වල වන අතර යහපාලනයට බාධා එල්ල වන බවද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">ධනාත්මක පාර්ලිමේන්තු මැදිහත්වීම්</span></p>
<p>
මෙම සියලු අභියෝග මධ්යයේ වුවද, මානව හිමිකම් ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා පාර්ලිමේන්තු නායකත්වය ලබා දී ඇති සාර්ථක නිදසුන් කිහිපයක් ද වොල්කර් ටර්ක් ඇගයීමට ලක් කළේය. ලෙබනනය සහ මැලේසියාව වැනි රටවල මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීම සඳහා ගෙන ඇති ව්යවස්ථාදායක ප්රයත්නයන් මෙන්ම, මත්ද්රව්ය ආශ්රිත හානි සහ එච්.අයි.වී. (HIV) ආසාදන අඩු කිරීමට දායක වූ පෘතුගාලයේ සාර්ථක මත්ද්රව්ය ප්රතිපත්ති ප්රතිසංස්කරණ ඒ අතර ප්රධාන වේ.
</p>
<p>
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් සඳහා ප්රධාන ප්රමුඛතා තුනක්</p>
<p>
වත්මන් අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් විසින් අනුගමනය කළ යුතු ප්රධාන ප්රමුඛතා තුනක් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස්වරයා විසින් හඳුනාගෙන ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය.
</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">1. නීති සහ අයවැය තුළ මානව හිමිකම් කේන්ද්රගත කිරීම:</span>
</p>
<p>
* සියලුම නීති සම්පාදනයන් සහ රාජ්ය වියදම් මගින් මානව හිමිකම් දුර්වල කිරීම වෙනුවට ඒවා ශක්තිමත් කිරීම සහතික කිරීම.</p>
<p>
* විනිවිදභාවය, වගවීම, මානව හිමිකම් නිසි ඇගයීම (human rights due diligence) සහ ස්වාධීන අධීක්ෂණය හරහා නැගී එන තාක්ෂණයන්, විශේෂයෙන්ම කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) නියාමනය කිරීම.</p>
<p>
* ගනු ලබන තීරණ මගින් අනාගත පරම්පරාවන්ට ඇති වන දිගුකාලීන බලපෑම පිළිබඳව සැලකිලිමත් වීම.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">2. සියලු දෙනා ඇතුළත් කරගත් නියෝජන පාර්ලිමේන්තු ප්රවර්ධනය කිරීම:
</span></p>
<p>
* දේශපාලන තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලිය තුළ කාන්තා සහභාගීත්වය සහ නායකත්වය ඉහළ නැංවීම.</p>
<p>
* ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතා ඉලක්ක, කෝටා ක්රම සහ ව්යුහාත්මක බාධක ඉවත් කිරීමේ ප්රතිසංස්කරණ වැනි ක්රියාමාර්ග කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම.</p>
<p>
* කාන්තා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරියන්ට එරෙහි හිරිහැර සහ අපයෝජනයන්ට පිළියම් යෙදීම සහ විශ්වීය ළමා සුරැකුම් සේවා (universal childcare) වැනි ප්රතිපත්තිවලට සහාය දීම.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">3. මානව හිමිකම්වල විශ්වීයත්වය ආරක්ෂා කිරීම:</span>
</p>
<p>
* මානව හිමිකම් දේශපාලනීකරණය කිරීමට හෝ තෝරා බේරා ක්රියාත්මක කිරීමට ගන්නා උත්සාහයන් ප්රතික්ෂේප කිරීම.</p>
<p>
* සිවිල් අවකාශය ආරක්ෂා කිරීම සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ, සංගම් පැවැත්වීමේ සහ සාමකාමීව රැස්වීමේ නිදහස තහවුරු කිරීම.</p>
<p>
* ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයට මානව හිමිකම්වල ඇති වැදගත්කම පෙන්වා දීම සඳහා ප්රජාවන් සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වීම.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">මානව හිමිකම් සඳහා වූ ගෝලීය සන්ධානය</span>
</p>
<p>
2028 වසරට යෙදෙන විශ්ව මානව හිමිකම් ප්රකාශනයේ 80 වැනි සංවත්සරයට පෙරාතුව රජයන්, පාර්ලිමේන්තු, නගර, තරුණ ප්රජාව, සිවිල් සමාජය සහ ව්යාපාරික ප්රජාව එකට එක් කරන පුළුල් එකමුතුවක් වන 'මානව හිමිකම් සඳහා වූ ගෝලීය සන්ධානය' (Global Alliance for Human Rights) දියත් කිරීම පිළිබඳවද ටර්ක් මෙහිදී අවධානය යොමු කළේය. ලොව පුරා මානව හිමිකම් සඳහා සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම සහ සහයෝගය බලමුළු ගැන්වීම මෙම වැඩසටහනේ අරමුණයි.
</p>
<p>
සිය දේශනය අවසන් කරමින් මහ කොමසාරිස්වරයා අවධාරණය කළේ ප්රචණ්ඩත්වය වෙනුවට සංවාදය තුළින් මතභේද විසඳීමට, සම්මුතියක් ගොඩනැගීමට සහ පොදු යහපත ඉදිරියට ගෙන යාමට පාර්ලිමේන්තු තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බවයි. මානව ගරුත්වය ආරක්ෂා කිරීම, බලය සීමා කිරීම සහ දේශපාලන මතභේද නොතකා ආරක්ෂා කළ යුතු මූලධර්ම ස්ථාපිත කිරීම තුළින් මානව හිමිකම් ඒ සඳහා පොදු පදනම සපයන බව පැවසූ ඔහු, මානව හිමිකම් දැඩි පරීක්ෂාවට ලක්ව ඇති මේ මොහොතේ එම මූලධර්ම ආරක්ෂා කිරීමට පෙරමුණ ගන්නා ලෙස සියලු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.