තත්පර 4.1කින් රටම අඳුරට ගියේ ඇයි? — ඔක්තෝබර් 17 විදුලි බිඳවැටීමේ මුල් වාර්තාව හෙළි කරන කතාව!

ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා පෙරවරු 11.43ට ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත විදුලිබල පද්ධතිය බිඳවැටුණේය. ඒ තත්පර 4.1ක් වැනි ඉතා කෙටි කාලයක් තුළය. ඒ මොහොතේ සිදුවූයේ කුමක්දැයි රට දැන සිටියේ නැත. විදුලිබල පද්ධතියේ කළමනාකරණය පිළිබඳව දේශපාලන චෝදනා සුපුරුදු ස්වරයෙන් නැඟිණි. එහෙත් දැන් එම බිඳවැටීම සිදුවූ ආකාරය පිළිබඳ වැදගත් තාක්ෂණික කරුණු අනාවරණය වී තිබේ.

</p>

<p>

ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු සමාගම ඔක්තෝබර් 23 වැනිදා මහජන උපයෝගිතා කොමිසමට ඉදිරිපත් කළ මූලික විමර්ශන වාර්තාව අනුව සිද්ධිය ආරම්භ වී ඇත්තේ නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයේ පළමු ජනන ඒකකයෙනි.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">මිලි තත්පර 450කින් සිදුවූ වෙනස</span>

</p>

<p>

එදින පෙරවරු 11.43.29ට ලක්විජය බලාගාරයේ පළමු ඒකකයෙන් ජාතික පද්ධතියට ලබාදෙමින් තිබූ මෙගාවොට් 187ක විදුලි බලය මිලි තත්පර 450ක් ඇතුළත අහිමි වී තිබේ.

</p>

<p>

මිලි තත්පර 450ක් යනු තත්පර භාගයකටත් අඩු කාලයකි.

</p>

<p>

එම හදිසි බලශක්ති අහිමිවීමත් සමඟ විදුලි පද්ධතියේ සංඛ්‍යාතය හර්ට්ස් 48.75 දක්වා පහත වැටී ඇත. ඉන් අනතුරුව තවත් ජනන ඒකක ගණනාවක් ස්වයංක්‍රීය ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද මගින් විසන්ධි වී තිබේ.

</p>

<p>

අවසානයේ සමස්ත පද්ධතිය බිඳවැටී ඇත්තේ තත්පර 4.1ක් ඇතුළතය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">හර්ට්ස් 48.75 යනු කුමක්ද?</span>

</p>

<p>

මේ සිද්ධිය තේරුම් ගැනීමට විදුලි පද්ධතියේ සංඛ්‍යාතය පිළිබඳ සරල අවබෝධයක් අවශ්‍යය.

</p>

<p>

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල පද්ධතිය සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ හර්ට්ස් 50ක සංඛ්‍යාතයකිනි. එම සංඛ්‍යාතය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට විදුලි ජනනය සහ පරිභෝජනය අතර සමතුලිතතාවක් තිබිය යුතුය.

</p>

<p>

හදිසියේ විශාල විදුලි ජනනයක් අහිමි වුවහොත් එම සමතුලිතතාව බිඳී සංඛ්‍යාතය පහත වැටේ.

</p>

<p>

මෙවැනි අවස්ථාවක පද්ධතිය බේරාගැනීමට ස්වයංක්‍රීය ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් ක්‍රියාත්මක වේ. එමගින් තෝරාගත් ප්‍රදේශවල විදුලි සැපයුම තාවකාලිකව විසන්ධි කර සමස්ත පද්ධතිය මත ඇති බර අඩු කරයි.

</p>

<p>

එහෙත් ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා එම ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදය ක්‍රියාත්මක වුවද සමස්ත පද්ධතිය බේරාගැනීමට නොහැකි වී තිබේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">බලාගාර එකින් එක අක්‍රිය වූ හැටි</span>

</p>

<p>

වාර්තාවේ සඳහන් අනුපිළිවෙළ අනුව ලක්විජය පළමු ඒකකයේ බලය අහිමිවීමෙන් පසු එහි දෙවැනි හා තෙවැනි ඒකක ද අක්‍රිය වී තිබේ.

</p>

<p>

අනතුරුව නව ලක්ෂපාන, සමනලවැව, පොල්පිටිය, වික්ටෝරියා, ඉහළ කොත්මලේ, බෝවතැන්න, රන්දෙනිගල, උමා ඔය සහ කුකුළේගඟ ඇතුළු බලාගාරවල ජනන ඒකක ද පද්ධතියෙන් ඉවත් වී තිබේ.

</p>

<p>

මේ අනුව එක් ජනන ඒකකයකින් ආරම්භ වූ බිඳවැටීමක් ඉතා කෙටි කාලයකදී අනෙකුත් ජනන ඒකක වෙත පැතිර ගිය ආකාරය පැහැදිලි වේ.

</p>

<p>

විශේෂයෙන්ම වික්ටෝරියා බලාගාරයේ පළමු ඒකකය විදුලි සංඛ්‍යාතය පාලනය කිරීමේ වගකීම දරමින් සිට ඇත. සිද්ධියෙන් පසු තත්පර නවයක් ඇතුළත එහි ජනනය මෙගාවොට් 49.94 සිට 99.47 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව ද වාර්තාව සඳහන් කරයි.

</p>

<p>

එහෙත් එම ප්‍රතිචාරය ද පද්ධතිය බිඳවැටීම වැළැක්වීමට ප්‍රමාණවත් වී නැත.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">ආරක්ෂණ පද්ධතිය අසාර්ථක වූවාද?</span>

</p>

<p>

විමර්ශන වාර්තාවේ වැදගත්ම කරුණක් වන්නේ අඩු සංඛ්‍යාතයක් ඇතිවූ විට විදුලි සැපයුම කොටස් වශයෙන් විසන්ධි කරන ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදයේ අදියර පහම ක්‍රියාත්මක වූ බව සඳහන් වීමය.

</p>

<p>

ඇමුණුම් වාර්තාව අනුව එම ක්‍රියාවලියේදී මෙගාවොට් 449.2ක පමණ විදුලි ඉල්ලුමක් පද්ධතියෙන් ඉවත් වී තිබේ. එය සිද්ධියට පෙර සටහන් වූ මෙගාවොට් 1,135ක විදුලි ජනනයෙන් සියයට 39.6කට සමාන ප්‍රමාණයකි.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">එසේ තිබියදීත් සමස්ත පද්ධතිය බිඳවැටුණේ ඇයි?</span>

</p>

<p>

මේ ප්‍රශ්නයට අවසන් පිළිතුරක් මූලික වාර්තාවෙන් ලැබෙන්නේ නැත. ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක වූ බව වාර්තා වී ඇතත් ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය ප්‍රමාණවත් වූයේද යන්න වෙනම විමර්ශනය කළ යුතුය.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">විදුලිය නැවත ලබාදුන්නේ කෙසේද?</span>

</p>

<p>

බිඳවැටීමෙන් පසු ජාතික පද්ධතිය නැවත ගොඩනැගීමේ කටයුතු වහාම ආරම්භ කර තිබේ.

</p>

<p>

කොත්මලේ, වික්ටෝරියා, නව ලක්ෂපාන සහ කුකුළේගඟ ඇතුළු විදුලි ජනන මධ්‍යස්ථාන උපයෝගී කරගනිමින් පද්ධතිය කොටස් වශයෙන් යළි ක්‍රියාත්මක කර ඇත.

</p>

<p>

වාර්තාව අනුව ජාතික සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතිය යළි පිහිටුවීම පස්වරු 3.58 වනවිට සම්පූර්ණ කර තිබේ. එනම් බිඳවැටීමෙන් පැය හතරකුත් විනාඩි පහළොවකට පමණ පසුවය.

</p>

<p>

එහෙත් පාරිභෝගිකයන් වෙත විදුලි සැපයුම නැවත ලබාදීම තවත් කාලයක් ගතවන ක්‍රියාවලියක් විය. ඇතැම් ජනන ඒකක නැවත සම්බන්ධ කිරීම ද ප්‍රමාද වී තිබේ.

</p>

<p>

<span style="color:#dc2626">තවමත් පිළිතුරු නොලැබුණු ප්‍රශ්නය

</span>

</p>

<p>

මෙම වාර්තාවෙන් තහවුරු වන්නේ විදුලි බිඳවැටීම ආරම්භ වූ ස්ථානය, එහි වේගය සහ පද්ධතියේ ප්‍රතිචාරයයි.

</p>

<p>

එහෙත් ලක්විජය පළමු ඒකකයෙන් මෙගාවොට් 187ක බලය හදිසියේ අහිමි වූයේ කුමන නිශ්චිත දෝෂයක් නිසාද යන්න තවමත් තහවුරු කර නැත.

</p>

<p>

වාර්තාවේ සඳහන් වන්නේ ජනන ඒකකවල ආරක්ෂණ පද්ධති ක්‍රියාත්මක වීමක් නිරීක්ෂණය නොවූ බැවින්, ජාලයට සම්බන්ධ ඇතැම් පාලනය කළ නොහැකි ජනන ප්‍රභවවල විදුලි ජනනය ප්‍රතික්ෂේප වීමක් මෙම සංඛ්‍යාත පහත වැටීමට හේතු වන්නට ඇති බවය. එය තහවුරු කළ අවසන් නිගමනයක් නොවේ. මේ නිසා ඔක්තෝබර් 17 විදුලි බිඳවැටීම පිළිබඳ විමර්ශනය මෙතැනින් අවසන් කළ නොහැකිය.

</p>

<p>

එක් ජනන ඒකකයකින් ආරම්භ වූ බාධාවක් සමස්ත රටේ විදුලි සැපයුම අහිමි කරන තත්ත්වයට පත්වූයේ ඇයි? එවැනි බාධාවක් දරාගැනීමට ජාතික පද්ධතිය සතු ආරක්ෂණ හැකියාව ප්‍රමාණවත් නොවූයේ ඇයි?

</p>

<p>

මූලික වාර්තාවෙන් හෙළි වූ සිද්ධි දාමය දැන් පැහැදිලිය. ඉතිරිව ඇත්තේ එහි මූලික හේතුවත්, සමස්ත පද්ධතිය බේරාගැනීමට නොහැකි වූ හේතුවත් නිශ්චිතව සොයාගැනීමය.

</p>

<p>

එම පිළිතුරු ලැබෙන තෙක් පාලන අකාර්යක්ෂමතාවක් හෝ තාක්ෂණික දෝෂයක් පමණක් මෙම විදුලි බිඳවැටීමට හේතු වූ බවට අවසන් තීන්දුවක් දීම සාධාරණ නොවේ. එහෙත් තත්පර 4.1කින් මුළු රටක විදුලි සැපයුම බිඳවැටීම, ජාතික විදුලි පද්ධතියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ බරපතළ තාක්ෂණික විමර්ශනයක් අවශ්‍ය බව පැහැදිලි කරන සිදුවීමකි. එය යළි යළිත් අවධාරණය කළ යුතු වන්නේ ඒ නිසාය.