තාප බලාගාර ඉන්ධන මිල පහතට: විදුලි ගාස්තු යෝජනාව ඉදිරිපත් කරන දිනයේදීම තෙල් සංස්ථාවෙන් සහනයක්!

ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව විදුලි උත්පාදනය සඳහා යොදා ගන්නා බර ඉන්ධන (HFO / දැවිතෙල්) සහ නැප්තා මිල අද (සැප්තැම්බර් 04) මැදියම් රැයේ සිට පහත හෙළන බව එහි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ මයුර නෙත්තිකුමාර ප්‍රකාශ කර තිබේ.

</p>

<p></p>

<p>

ඒ අනුව නැප්තා ලීටරයක මිල රූපියල් 210 සිට රූපියල් 175 දක්වා රූපියල් 35කින්ද, බර ඉන්ධන ලීටරයක මිල රූපියල් 248 සිට රූපියල් 210 දක්වා රූපියල් 38කින්ද අඩු කෙරේ.

</p>

<p></p>

<p>

මෙය සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයන් සඳහා වන පොදු පෙට්‍රල් පොම්ප මිල සංශෝධනයක් නොවන අතර, ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට සෘජුවම බලපාන තාප බලාගාර ඉන්ධන සඳහා සිදු කළ මිල සංශෝධනයකි. එබැවින් මෙම මිල අඩු කිරීමේ තාත්වික අර්ථය තේරුම් ගැනීමට නම්, ඊට සති කිහිපයකට පෙර සිදු වූ තාප බලාගාර ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ එයින් ඇති විය හැකිව තිබූ ගාස්තු පීඩනය කෙරෙහිද අවධානය යොමු කළ යුතුය.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">සහන ගිවිසුමෙන් පසු මිල ඉහළ ගිය අවස්ථාව</span>

</p>

<p></p>

<p>

2026 අප්‍රේල් 18 වැනිදා ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව සහ විදුලිබල අංශය අතර මාස තුනක කාලසීමාවකට යටත්ව ස්ථාවර මිල ගිවිසුමකට එළඹිණි. ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල උච්චාවචනය වුවද දේශීය විදුලි ගාස්තු තාවකාලිකව ස්ථාවර මට්ටමක තබා ගැනීම එම ගිවිසුමේ ප්‍රධාන අරමුණ විය. එම ගිවිසුම් කාලය පසුගිය ජූලි 18 වැනිදායින් අවසන් විය.

</p>

<p></p>

<p>

එම කාලසීමාව තුළ ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගියද සංස්ථාව අලාභයක් දරමින් විදුලිබල අංශයට ඉන්ධන සැපයූ බව කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරයා Sunday Times පුවත්පත වෙත පැහැදිලි කර තිබිණි. අදාළ ගිවිසුම් කාලය ඉකුත් වීමෙන් පසුව සැබෑ පිරිවැය පදනම් කරගනිමින් නැවත මිල ගණන් සක්‍රිය කිරීමට සංස්ථාව පියවර ගත්තේය. ඒ අනුව අගෝස්තු මස අග භාගයේදී වාර්තා වූ මිල සංශෝධනය මෙසේය:

<span style="color:#1d4ed8">බර ඉන්ධන:</span> ලීටරය රූපියල් 210 සිට රූපියල් 248 දක්වා (ආසන්න වශයෙන් සියයට 18ක ඉහළ යාමක්)</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">නැප්තා: </span> ලීටරය රූපියල් 174 සිට රූපියල් 210 දක්වා (ආසන්න වශයෙන් සියයට 21ක ඉහළ යාමක්)</p>

<p></p>

<p>

එම ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු (NSO) සභාපති ප්‍රදීප් පෙරේරා සෘජුවම පිළිගත්තේය. රජය ලබා දුන් ඉන්ධන සහනය අවසන් වී ඇති බැවින් ඔක්තෝබර්–දෙසැම්බර් කාර්තුවේ පිරිවැය ගණනය කිරීමේදී මෙම මිල වැඩිවීම සැලකිල්ලට ගැනීමට සිදු වන බවත්, අවසාන ගාස්තු තීරණය මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL) සතු වන බවත් ඔහු සඳහන් කළේය. ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු විසින් සිව්වන කාර්තු ගාස්තු සංශෝධන යෝජනාව මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව වෙත භාර දීමට නියමිතව තිබූ දිනය වන්නේද අද දිනයය.

</p>

<p></p>

<p>

එනම්, මෙම ඉන්ධන මිල අඩු කිරීම ප්‍රකාශයට පත් වන්නේ ඉදිරි ගාස්තු ගණනය කිරීම සඳහා අදාළ ඉන්ධන පිරිවැය ඇතුළත් කිරීමට නියමිතව තිබූ දිනයේදීම වීම විශේෂත්වයකි.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">මෙම ඉන්ධන යොදා ගන්නා බලාගාර මොනවාද?</span>

</p>

<p></p>

<p>

නැප්තා ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත කරනු ලබන්නේ Electricity Generation Lanka (EGL) ආයතනයට අයත් කැලණිතිස්ස මෙගාවොට් 165 සංයුක්ත චක්‍ර බලාගාරයේය.</p>

<p></p>

<p>

බර ඉන්ධන භාවිත කරනු ලබන්නේ මෙගාවොට් 60 බාර්ජ් බලාගාරය, මෙගාවොට් 160 සපුගස්කන්ද බලාගාරය සහ කෙරවලපිටිය මෙගාවොට් 300 යුගදනවි බලාගාරය තුළය.

</p>

<p></p>

<p>

මේවා ජල විදුලිය හෝ අඩු පිරිවැයක් සහිත ගල් අඟුරු මත පදනම් වූ ලක්විජය වැනි බලාගාර නොවේ. විදුලි ඉල්ලුම ඉහළ යන වේලාවන්හිදී සහ ජලාශවල ජල මට්ටම් පහත වැටෙන වියළි කාලගුණික තත්ත්වයන්හිදී ජාතික පද්ධතිය තුළ තාප විදුලි උත්පාදනයේ කොටස සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යයි. එවැනි අවස්ථාවලදී බලාගාර ඉන්ධන ලීටරයක සිදුවන මිල වෙනස සෘජුවම විදුලි ඒකකයක පිරිවැයට එකතු වේ.

</p>

<p></p>

<p>

මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාවේ තීරණ ලේඛන පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ මීට පෙර කාලවලදීද නැප්තා සහ උදුන තෙල් (furnace oil) මිල ගණන් විදුලි ගාස්තු ගණනය කිරීමේදී අතිශය සංවේදී සාධක ලෙස සලකා ඇති බවය. දෙවන කාර්තුවේදීම තාප ඉන්ධන පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් සමස්ත උත්පාදන වියදම රූපියල් බිලියන 27කින් පමණ වැඩි වීමට බලපෑ බව නිල උපදේශන ලේඛනවල සඳහන් කර තිබිණි.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">විදුලිබල පද්ධතියට ලැබෙන සහනය</span>

</p>

<p></p>

<p>

මෙවර සිදු කළ මිල අඩු කිරීමත් සමඟ බර ඉන්ධන මිල නැවතත් පෙර ගිවිසුම් කාල සීමාවේ පැවැති මට්ටමට (රුපියල් 210) පැමිණේ. නැප්තා ලීටරයක මිල රූපියල් 210 සිට රූපියල් 175 දක්වා පහත වැටීම හේතුවෙන් එය අගෝස්තු අග සිදුවූ මිල ඉහළ යාමට පෙර පැවැති මට්ටමට ආසන්න වේ (එවකට පැවැති මිල රූපියල් 174කි).

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">එය සරලව විශ්ලේෂණය කළහොත්:</span>

</p>

<p></p>

<p>

* බර ඉන්ධන ලීටරයකින් රූපියල් 38ක් ඉවත් වේ. එය අගෝස්තු අග එකතු වූ සම්පූර්ණ මිල ඉහළ යාම ආපසු කැඳවීමකි.</p>

<p></p>

<p>

* නැප්තා ලීටරයකින් රූපියල් 35ක් ඉවත් වේ. එය අගෝස්තු අග එකතු වූ රූපියල් 36ක මිල ඉහළ යාමට බෙහෙවින් සමාන වේ.</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">මේ හරහා ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට සහනයක් ලැබෙන ආකාර 3ක් හඳුනාගත හැකිය.</span>

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">1. ඔක්තෝබර්–දෙසැම්බර් ගාස්තු ගණනයේ පීඩනය අඩු වීම:</span>

</p>

<p></p>

<p>

අගෝස්තු අගදී ප්‍රදීප් පෙරේරා සඳහන් කළේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ඉදිරි ගාස්තු සංශෝධනයේදී අනිවාර්යයෙන්ම සැලකිල්ලට ගත යුතු බවයි. දැන් එම මිල ගණන් නැවත පහත වැටීම නිසා ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරුගේ ගණනයට ඇතුළත් වන ඉන්ධන පිරිවැය පහළ යයි. අවසන් ගාස්තු තීරණය මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව සතු වුවද, මූලික ආදාන පිරිවැය මෙයින් වෙනස් වේ.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8">2. තාප බලාගාර ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ක්ෂණික මුදල් බර අඩු වීම:</span>

</p>

<p></p>

<p>

කැලණිතිස්ස, සපුගස්කන්ද සහ යුගදනවි වැනි බලාගාර සඳහා ඉන්ධන මිලදී ගැනීමට යන වියදම ලීටරයකින් රූපියල් 35–38ත් අතර ප්‍රමාණයකින් අඩු වේ. තාප බලාගාර දිනපතා ලීටර් දස දහස් ගණනක් දහනය කරන බැවින්, ඒකක මිලෙහි සිදුවන මෙවැනි සුළු හෝ වෙනසක් මාසිකව රූපියල් කෝටි ගණනක පිරිවැය අඩුවීමක් බවට පත්වේ.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#1d4ed8"><span style="color:#111111">3.</span>විදුලිබල අංශය සහ තෙල් සංස්ථාව අතර මිල ගැටුම තාවකාලිකව සමනය වීම:</span>

</p>

<p></p>

<p>

ජූලි 18 වැනිදායින් පසු සංස්ථාව ප්‍රකාශ කළේ තවදුරටත් අලාභ විඳිමින් ඉන්ධන සැපයිය නොහැකි බවයි. දැන් මිල නැවත පහත හෙළීම හේතුවෙන් විදුලි පාරිභෝගිකයා මත පැටවීමට නියමිතව තිබූ පිරිවැය බරෙන් කොටසක් ඉවත් වේ. කෙසේ වෙතත් මෙය ස්ථිර සහන ගිවිසුමක් නොවන අතර, සාමාන්‍යයෙන් සෑම මසකම 05 වැනිදා සංස්ථාව මිල සංශෝධන සිදු කරන බව මීට පෙරද ප්‍රකාශ කර ඇත.

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">මෙය විදුලි බිල ස්වයංක්‍රීයව අඩු කරනවාද?

</span>

</p>

<p></p>

<p>

මෙම ඉන්ධන මිල අඩු කිරීම විදුලි ගාස්තුව ක්ෂණිකව පහත හෙළීමට හේතුවක් වන බවට එක එල්ලේ නිගමනය කළ නොහැක.

</p>

<p></p>

<p>

විදුලි ගාස්තුව තීරණය වන්නේ ජල විදුලි උත්පාදනය, ගල් අඟුරු පිරිවැය, නව පුනර්ජනනීය බලශක්ති ගිවිසුම්, මූල්‍ය පිරිවැය සහ සමස්ත විදුලි ඉල්ලුම වැනි සාධක ගණනාවක් පදනම් කරගනිමිනි. ජාතික උත්පාදන මිශ්‍රණය තුළ තාප බලාගාරවල දායකත්වය සෑම මාසයකම එකම මට්ටමක පවතින්නේ නැත. ජලාශවල ජල මට්ටම ඉහළ මට්ටමක පවතින විට තාප බලශක්තියේ බලපෑම අඩු වන අතර, වියළි කාලගුණික තත්ත්වයන් යටතේ එහි බලපෑම ඉහළ යයි.

</p>

<p></p>

<p>

එමෙන්ම අගෝස්තු අග ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමත් සමඟම නව පුනර්ජනනීය බලශක්ති ගිවිසුම් සඳහා වන feed-in ගාස්තුද ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. එම පිරිවැය කොටස මෙම ඉන්ධන මිල අඩු කිරීම නිසා ඉවත් වන්නේ නැත.

</p>

<p></p>

<p>

එබැවින් මේ පිළිබඳ නිවැරදි තක්සේරුව වන්නේ: **මෙම සංශෝධනය ඔක්තෝබර්–දෙසැම්බර් කාර්තුවේදී තාප විදුලි උත්පාදනය නිසා ඇති වීමට තිබූ අමතර ගාස්තු පීඩනය බොහෝ දුරට ඉවත් කරන අතර, එය සමස්ත විදුලි ගාස්තුව ස්වයංක්‍රීයව අඩු කිරීමක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවන බවයි.**

</p>

<p></p>

<p>

<span style="color:#dc2626">නිගමනය</span>

</p>

<p></p>

<p>

අප්‍රේල්–ජූලි ස්ථාවර මිල ගිවිසුම අවසන් වීමෙන් පසු ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව විසින් බර ඉන්ධන සහ නැප්තා මිල ගණන් සැබෑ පිරිවැය පදනම මත ඉහළ නංවන ලදී. එය විදුලිබල පද්ධතියේ තාප කොටසට සෘජු පිරිවැය බරක් වූ අතර, ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු ඉදිරි කාර්තු ගාස්තු සංශෝධනයට එම පිරිවැය ඇතුළත් කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටියේය.

</p>

<p></p>

<p>

අද මැදියම් රැයේ සිට අදාළ ඉන්ධන මිල නැවත පහත හෙළීම හේතුවෙන් කැලණිතිස්ස, සපුගස්කන්ද, යුගදනවි සහ බාර්ජ් බලාගාරවල ඉන්ධන පිරිවැය ආසන්න වශයෙන් පැවැති ගිවිසුම් කාලසීමාවේ මට්ටමටම ආපසු පැමිණේ. ඉදිරි ගාස්තු ගණනය කිරීම් භාර දෙන දිනයේදීම මෙම සංශෝධනය සිදුවීම විදුලි පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන ප්‍රායෝගික සහනයකි. කෙසේ වෙතත් මෙය ස්ථිර මිල ආරක්ෂාවක් නොවන අතර, ලෝක වෙළෙඳපොළ මිල සහ සංස්ථාවේ මාසික මිල සූත්‍රය අනුව යළිත් වෙනස් විය හැකි තාවකාලික සමනය කිරීමකි.

</p>

<p></p>

<p>

අවසන් ගාස්තු තීරණය ගැනීමේ බලය පවතින්නේ මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව සතුවය. මෙම මිල අඩු කිරීම අදාළ තීරණයේ තෙල් පිරිවැය කොටසෙහි බර අඩු කිරීමට හේතු වන බව පැහැදිලිය. ජල විදුලිය, ගල් අඟුරු සහ අනෙකුත් පිරිවැය ഘටක වෙනස් නොවී පවතින්නේ නම්, පාරිභෝගික විදුලි බිලට ලැබෙන සම්පූර්ණ සහනය නියාමක අධිකාරියේ තීන්දුවෙන් ඉදිරියේදී තහවුරු විය යුතුව තිබේ.