අද ඇරඹෙන අයවැයේ කාරක සභා අවස්ථාව (Committee Stage) යනු කුමක්ද? එහි සම්ප්රදාය හා ක්රියා පටිපාටිය දැනගනිමු!
2027 අයවැයේ කාරක සභා විවාදය අද විශේෂ වියදම් ඒකක (ජනාධිපති, අගමැති කාර්යාලය, කොමිෂන් සභා ආදිය) සමඟ ආරම්භ වන අතර, ඉදිරි දිනවලදී අමාත්යාංශ වැය ශීර්ෂ අනුපිළිවෙලින් විවාදයට ගනු ලැබේ. මෙම අවස්ථාව අයවැය ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර පාර්ලිමේන්තුව විසින් සිදු කරන අවසන් විස්තරාත්මක පරීක්ෂණය ලෙස ක්රියා කරයි.
LSN Sri Lanka ·

2027 අයවැයේ දෙවනවර කියවීම ඊයේ (නොවැම්බර් 20) පාර්ලිමේන්තුවේදී ඡන්ද 157–60කින් සම්මත වූ අතර, අද (නොවැම්බර් 21) සිට කාරක සභා අවස්ථාවේ විවාදය (Committee Stage Debate) ආරම්භ වේ. මෙම විවාදය දෙසැම්බර් 14 වනදා දක්වා දින 19ක් පුරා පවත්වනු ලබන අතර, එදින පස්වරු 6.00ට තෙවනවර කියවීමේ අවසන් ඡන්ද විමසීම සිදු කෙරේ.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">කාරක සභා අවස්ථාව යනු කුමක්ද?</span>
</p>
<p>
අයවැය හෙවත් විසර්ජන පනත් කෙටුම්පත (Appropriation Bill) දෙවනවර කියවීමෙන් සම්මත වූ පසු එය සම්පූර්ණ පාර්ලිමේන්තුවේ කාරක සභාව (Committee of the Whole Parliament) වෙත යොමු කරනු ලැබේ. මෙය තෙවනවර කියවීමේ කොටසක් ලෙස සලකනු ලබයි.
</p>
<p>
පාර්ලිමේන්තුවේ සිටින සියලුම මන්ත්රීවරුන්ගෙන් සමන්විත පූර්ණ පාරිලිමේන්තු කාරක සභාව යනු අය - වැය සංවාදයට ගැනීමේ දි පාර්ලිමේන්තු සම්ප්රදාය තුළ පවතින විශේෂ අවස්ථාවකි. අයවැය විවාදයේදී මුළු පාර්ලිමේන්තුවම එක් විශාල කාරක සභාවක් ලෙස රැස්වේ.
</p>
<p>
එය සාමාන්ය පාර්ලිමේන්තු රැස්වීමකින් වෙනස් වන ප්රධාන ආකාර 3ක් තිබේ:
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">1. මුලසුන හෙබවීම: </span>සාමාන්ය පාර්ලිමේන්තු රැස්වීමකදී කථානායකවරයා මුලසුන හොබවන නමුත්, කාරක සභා අවස්ථාවේදී කථානායකවරයා වෙනුවට කාරක සභා සභාපතිවරයා (බොහෝ විට නියෝජ්ය කථානායකවරයා හෝ නියෝජ්ය කාරක සභා සභාපතිවරයා) මුලසුන හොබවයි. (කථානායකවරයා සිය නිල අසුනෙන් බැස පහළ අසුනකට පැමිණේ).</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">2. සෙංකෝලය තැබීම:</span> පාර්ලිමේන්තුව සාමාන්ය ආකාරයෙන් රැස්වන විට සෙංකෝලය (Mace) මේසය මත ඉහළින් තබන නමුත්, කාරක සභා අවස්ථාවේදී සෙංකෝලය මේසයට පහළින් ඇති රඳවනයේ තබනු ලැබේ. පාර්ලිමේන්තුව දැන් "කාරක සභාවක්" ලෙස ක්රියාත්මක වන බව සංකේතවත් කරන්නේ එමගිනි.</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">3. විවාද නීති ලිහිල් වීම:</span> සාමාන්ය විවාදයකදී මන්ත්රීවරයෙකුට කතා කළ හැක්කේ එක් වරක් පමණි. නමුත් කාරක සභා අවස්ථාවේදී එම නීතිය ලිහිල් වන අතර, අමාත්යවරුන්ගෙන් ප්රශ්න ඇසීමට සහ පිළිතුරු ලබා දීමට මන්ත්රීවරුන්ට කිහිප වතාවක් වුවද නැගී සිට අදහස් දැක්වීමට අවස්ථාව ලැබේ.</p>
<p>
සරලවම කිවහොත්, පාර්ලිමේන්තුවේ දැඩි විවාද නීති තාවකාලිකව ලිහිල් කරමින්, සියලුම මන්ත්රීවරුන් එක්ව අයවැයේ වියදම් ගැන සුහදව හා සෘජුව ප්රශ්න කරමින් සාකච්ඡා කරන අවස්ථාව සඳහා මුළු පාර්ලිමේන්තුවම "කාරක සභාවක්" බවට පත්වීම මෙහිදී සිදුවේ.
</p>
<p>
දෙවනවර කියවීමේදී අයවැයේ පුළුල් ප්රතිපත්ති, ආදායම්-වියදම් රාමුව සහ සමස්ත දෘෂ්ටිය විවාදයට ගනු ලැබේ. ඊට ප්රතිවිරුද්ධව, කාරක සභා අවස්ථාවේදී එක් එක් වැය ශීර්ෂය (Expenditure Head) වෙන වෙනම විමර්ශනය කරනු ලැබේ. අමාත්යාංශ, දෙපාර්තමේන්තු සහ විශේෂ වියදම් ඒකක (Special Spending Units) ආදිය සඳහා වෙන් කර ඇති මුදල් ප්රමාණය, වැඩසටහන්, ව්යාපෘති සහ ඒවායේ අරමුණු පිළිබඳව මෙහිදී විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.
</p>
<p>
පාර්ලිමේන්තු ස්ථාවර නියෝග (Standing Orders) අනුව (විශේෂයෙන් 75 සහ 130 වගන්ති), මෙම අවස්ථාව සඳහා උපරිම වශයෙන් දින 22ක් දක්වා වෙන් කළ හැකි අතර, ප්රායෝගිකව එය වසරින් වසර දින 17ත් 19ත් අතර කාලයක් ලෙස වෙනස් වේ.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">ප්රධාන ක්රියා පටිපාටිය හා සම්ප්රදාය</span>
</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">ශීර්ෂ අනුව විවාදය:</span>දිනපතා නියමිත වැය ශීර්ෂ කිහිපයක් හෝ එක් ශීර්ෂයක් විවාදයට ගනු ලැබේ. අදාළ අමාත්යවරයා හෝ නියෝජිතයා ඒ පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම් ඉදිරිපත් කරන අතර, විපක්ෂ මන්ත්රීවරු ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්රශ්න කරමින් විවේචන ඉදිරිපත් කරති. අමාත්යාංශ විසින් සිය ප්රගති වාර්තා (Progress Reports) මන්ත්රීවරුන්ට බෙදා දීම මෙහිදී සිදු කෙරෙන සාම්ප්රදායික පිළිවෙතකි.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">සංශෝධන යෝජනා:</span> මන්ත්රීවරුන්ට වැය ශීර්ෂ, වැඩසටහන් හෝ ව්යාපෘති සඳහා සංශෝධන යෝජනා ඉදිරිපත් කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, වියදම් අඩු කිරීමේ යෝජනා සඳහා පෙර දැනුම්දීමක් අවශ්ය වේ. රජයටද තමන්ගේ සංශෝධන ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර, සම්මත වූ සංශෝධන සමඟ අදාළ වැය ශීර්ෂය සම්මත කරනු ලැබේ.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">කාල වෙන්කිරීම:</span> දෙවනවර කියවීමේදී ආණ්ඩු පක්ෂයට වැඩි කාලයක් (මෙවර සියයට 60ක්) හිමි වුවද, කාරක සභා අවස්ථාවේදී එම කාල වෙන්කිරීම ආපසු හැරේ. ඒ අනුව විපක්ෂයට සියයට 60ක කාලයක් සහ ආණ්ඩු පක්ෂයට සියයට 40ක කාලයක් වෙන් කෙරේ. මෙය විපක්ෂයට වැඩිදුර ප්රශ්න කිරීමේ අවස්ථාවක් ලබා දීමේ පාර්ලිමේන්තු සම්ප්රදායකි.</p>
<p>
<span style="color:#1d4ed8">ශීර්ෂ සම්මත කිරීම හා වාර්තා කිරීම:</span>එක් එක් වැය ශීර්ෂය සාකච්ඡාවෙන් පසු ඡන්දයට ගනු ලැබිය හැකිය. සාමාන්යයෙන් බොහෝ ශීර්ෂ ඡන්ද විමසීමකින් තොරව සම්මත වන අතර, විපක්ෂය ඉල්ලා සිටි විට පමණක් ඡන්ද විමසීමක් (Division) පවත්වනු ලැබේ. සියලු ශීර්ෂ සම්මත වූ පසු කාරක සභාව ඒ බව සභාවට වාර්තා කරයි.</p>
<p>
කාරක සභාව ලෙස ගැනෙන අවස්ථාවේත්, සභාව ලෙස ගැනෙන අවස්ථාවෙත් සිටින්නේ එකම මන්ත්රීවරුන් පිරිසකි. නමුත් භූමිකා දෙකකි. කාරක සභා අවස්ථාවේ දී ක්රියා කරන සම්ප්රදාය සහ කාරක සභාවකට හිමි බලතලත්, සභාවේ ක්රියාකාරිත්වය සහ ඊට හිමි බලතලත් වෙනස්ය.
<span style="color:#1d4ed8">අවසන් ඡන්දය:</span> සියලු වැය ශීර්ෂ සම්මත වූ පසු පනත් කෙටුම්පත තෙවනවර කියවනු ලබන අතර, අවසන් ඡන්ද විමසීමෙන් අයවැය සම්පූර්ණයෙන් සම්මත වේ. අනතුරුව පනත් කෙටුම්පත "සංශෝධන සහිතව හෝ රහිතව" සම්මත වූ බව කථානායකවරයා විසින් නිවේදනය කරනු ලැබේ.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">ප්රායෝගික වැදගත්කම-</span>
</p>
<p>
කාරක සභා අවස්ථාව යනු පාර්ලිමේන්තුවේ මූල්ය අධීක්ෂණයේ වැදගත්ම අවස්ථාවකි. විපක්ෂයට අමාත්යවරුන්ගෙන් සෘජු ප්රශ්න අසා වගවීම සහ ගිණුම්කරණය ඉල්ලා සිටීමටත්, රජයට තම වැය වෙන්කිරීම් සාධාරණීකරණය කරමින් ආරක්ෂා කිරීමටත් මෙහිදී අවස්ථාව ලැබේ. සමහර අවස්ථාවල ශීර්ෂ වෙනස් කිරීම් හෝ කුඩා සංශෝධන සිදු වන අතර, බොහෝ විට පවතින බහුතර බලය හේතුවෙන් රජයේ සංශෝධන සම්මත වේ.
</p>
<p>
2027 අයවැයේ කාරක සභා විවාදය අද විශේෂ වියදම් ඒකක (ජනාධිපති, අගමැති කාර්යාලය, කොමිෂන් සභා ආදිය) සමඟ ආරම්භ වන අතර, ඉදිරි දිනවලදී අමාත්යාංශ වැය ශීර්ෂ අනුපිළිවෙලින් විවාදයට ගනු ලැබේ. මෙම අවස්ථාව අයවැය ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර පාර්ලිමේන්තුව විසින් සිදු කරන අවසන් විස්තරාත්මක පරීක්ෂණය ලෙස ක්රියා කරයි.