FBI ලැයිස්තුවේ සිටි ප්රබල මත්ද්රව්ය රජු 'චාපෝ ඉසිද්රෝ' සිය බලකොටුව තුළදීම කොටු වූ හැටි!
1982 ජූනි 19 වැනිදා උපත ලැබූ ඉසිද්රෝ, සිය අපරාධ ජීවිතය ආරම්භ කර ඇත්තේ ඉතා ලාබාල වියේදීමය. මෙක්සිකානු ගවේෂණාත්මක මාධ්යවේදී හෙසුස් ලේමුස් බරාහාස්ගේ වාර්තාවලට අනුව, ඉසිද්රෝ වයස අවුරුදු 10 හෝ 11 පමණ වන විටත් 'හුවාරෙස්' (Juárez) මත්ද්රව්ය ජාලය වෙනුවෙන් ‘ඔත්තුකරුවෙකු’ (Halcón - උකුස්සා) ලෙස කටයුතු කර ඇත. මෙක්සිකානු කාටල භාෂාවෙන් 'උකුස්සන්' ලෙස හඳුන්වන්නේ වීදි කොන්වල සිටිමින් පොලිසියේ, හමුදාවේ සහ ප්රතිවාදී කල්ලිවල ගමන් බිමන් නිරීක්ෂණය කර තම නායකයන්ට පණිවිඩ දෙන ඔත්තුකරුවන්ටය
LSN Sri Lanka ·

2026 නොවැම්බර් 20 වැනි සිකුරාදා රාත්රිය මෙක්සිකෝවේ උතුරුදිග සිනලෝවා ප්රාන්තයේ ගුඅසාවේ (Guasave) නගරවාසීන්ට කිසිදා අමතක නොවන බිහිසුණු රාත්රියක් විය. එදින සවස සුපිරි වෙළෙඳසලකට බඩු මිලදී ගැනීමට ගිය සාමාන්ය පවුල් කිහිපයකට යළි සිය නිවෙස් බලා යෑමට නොහැකි විය. පිටත නොනවත්වා ඇසුණු බර අවි වෙඩි හඬින් මුළු නගරයම දෙදරුම් කෑ අතර, නගරයට පිවිසෙන සහ පිටවන සියලුම ප්රධාන මාර්ග සන්නද්ධ කල්ලි විසින් වාහන ගිනි තබමින් අවහිර කර තිබිණි.
</p>
<p>
එළියට බැසීම මරණයට අතවැනීමක් වූ බැවින්, සුපිරි වෙළෙඳසලේ සේවකයෝ වෙළෙඳසලේ දොරගුළු දමා එහි සිරවී සිටි පාරිභෝගිකයන්ට රාත්රී ආහාර සහ රැකවරණය සැපයූහ. නගරය අකර්මණ්ය කරමින් එළියේ ඇවිළී ගියේ සාමාන්ය කල්ලි ගැටුමක් නොවේ. ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශයේ (FBI) අත්යවශ්යම අපරාධකරුවන්ගේ ලැයිස්තුවේ (Ten Most Wanted Fugitives) ඉහළින්ම සිටි, ඩොලර් මිලියන ගණනක හිසට මිලක් නියම වී තිබූ 44 හැවිරිදි ෆවුස්තෝ ඉසිද්රෝ මේසා ෆ්ලෝරෙස් (Fausto Isidro Meza Flores) හෙවත් ලෝකයම දන්නා ‘චාපෝ ඉසිද්රෝ’ (El Chapo Isidro) අත්අඩංගුවට ගැනීමේ දැවැන්ත මෙහෙයුමය.
</p>
<p>
<figure style="margin:1.5rem 0;text-align:center"><img src="https://scontent.fcmb2-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/916039725_1588467559966004_7368162442678292881_n.jpg?stp=dst-jpg_tt6&cstp=mx1140x650&ctp=s1140x650&_nc_cat=102&_nc_map=urlgen_bucketless&ccb=1-7&_nc_sid=127cfc&_nc_ohc=M_-OI2Xg1OwQ7kNvwGM6xYN&_nc_oc=AdpDQ6ltfbKZglwcjjDrvIFlMDrrlpbmE3JacPsLtyaNo6aBpEhktV2zD6-jqJjV0vg&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fcmb2-2.fna&_nc_gid=AeUOfK_UXOWLR9jeDePkYQ&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQTde1OLDrKx_B3_ZOtg2jLBgwhU4HBaAaxyxqi8s7xTqQ&oe=6B090606" alt="" style="max-width:100%;border-radius:6px" /><figcaption style="font-size:0.85em;color:#6b7280;margin-top:0.4rem"></figcaption></figure>
<span style="color:#dc2626">කවුද මේ 'චාපෝ ඉසිද්රෝ'? ලෝක ප්රකට 'එල් චාපෝ' සහ මොහු අතර වෙනස කුමක්ද?</span>
</p>
<p>
මෙක්සිකානු මත්ද්රව්ය ලෝකය ගැන අසා ඇති බොහෝ දෙනෙකුට ‘චාපෝ’ යන නම ඇසුණු සැණින් සිහියට නැගෙන්නේ දැනට ඇමෙරිකානු අධි-ආරක්ෂිත බන්ධනාගාරයක ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් විඳින, සිනලෝවා කාටලයේ හිටපු නායක හෝකින් ‘එල් චාපෝ’ ගුස්මාන් (Joaquín "El Chapo" Guzmán) ය. (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් ‘චාපෝ’ යන්නෙහි තේරුම ‘මිටි පුද්ගලයා’ යන්නයි).
</p>
<p>
නමුත් ෆවුස්තෝ ඉසිද්රෝ මේසා ෆ්ලෝරෙස් යනු ඔහු නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහු සුප්රකට සිනලෝවා කාටලයේ (Sinaloa Cartel) නිර්මාතෘවරයෙකු හෝ සාමාජිකයෙකු නොව, එම කාටලය සමඟ එකම ප්රාන්තයේ බලය වෙනුවෙන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලේ වැගිරෙන යුද්ධයක නිරත වූ ප්රධානතම ප්රතිවාදියාය.
</p>
<p>
1982 ජූනි 19 වැනිදා උපත ලැබූ ඉසිද්රෝ, සිය අපරාධ ජීවිතය ආරම්භ කර ඇත්තේ ඉතා ලාබාල වියේදීමය. මෙක්සිකානු ගවේෂණාත්මක මාධ්යවේදී හෙසුස් ලේමුස් බරාහාස්ගේ වාර්තාවලට අනුව, ඉසිද්රෝ වයස අවුරුදු 10 හෝ 11 පමණ වන විටත් 'හුවාරෙස්' (Juárez) මත්ද්රව්ය ජාලය වෙනුවෙන් ‘ඔත්තුකරුවෙකු’ (Halcón - උකුස්සා) ලෙස කටයුතු කර ඇත. මෙක්සිකානු කාටල භාෂාවෙන් 'උකුස්සන්' ලෙස හඳුන්වන්නේ වීදි කොන්වල සිටිමින් පොලිසියේ, හමුදාවේ සහ ප්රතිවාදී කල්ලිවල ගමන් බිමන් නිරීක්ෂණය කර තම නායකයන්ට පණිවිඩ දෙන ඔත්තුකරුවන්ටය. කෙසේ වෙතත්, ඔහු දුප්පත්කම නිසා මීට යොමු වූ බවට නිල සාක්ෂි නොමැත.
</p>
<p>
වැඩිහිටියෙකු බවට පත්වීමත් සමඟ ඔහු ස්වාධීනව මත්ද්රව්ය ජාවාරමට පිවිසි අතර, පසුව මෙක්සිකෝවේ තවත් ප්රබල අපරාධ සින්ඩිකේටයක් වූ බෙල්ත්රාන් ලේවා සංවිධානයේ (Beltrán Leyva Organization) ඉහළම නායකත්වයට පත්විය. සිනලෝවා කාටලය සහ බෙල්ත්රාන් ලේවා සංවිධානය අතර ඇති වූ මාරාන්තික බෙදීමෙන් පසු, ඉසිද්රෝ සිය උපන් ප්රදේශය වූ ගුඅසාවේ කේන්ද්ර කර ගනිමින් ‘මේසා ෆ්ලෝරෙස්’ (Meza Flores) නමින් තමන්ගේම ස්වාධීන මත්ද්රව්ය අධිරාජ්යයක් ගොඩනගා ගත්තේය. ලෝකය එය හැඳින්වූයේ ‘ගුඅසාවේ කාටලය’ ලෙසිනි.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">කුමක්ද මේ 'කාටලයක්' (Cartel) කියන්නේ? ගුඅසාවේ නගරය ඊට වැදගත් වූයේ ඇයි?
</span>
</p>
<p>
ශ්රී ලාංකික පාඨකයාට ‘මත්ද්රව්ය කාටලයක්’ යනු සාමාන්ය පාතාල කල්ලියකට වඩා බෙහෙවින් සංකීර්ණ, බහුජාතික සමාගමකට සමාන ව්යුහයක් ඇති සංවිධානයක් බව වටහා ගැනීම වැදගත්ය. කාටලයක් යනු මත්ද්රව්ය නිෂ්පාදනය, තොග සැපයීම, ජාත්යන්තර ප්රවාහනය, මුදල් විශුද්ධිකරණය (කළු සල්ලි සුදු කිරීම) සහ ඒ සියල්ල ආරක්ෂා කිරීමට පෞද්ගලික හමුදාවන් පවා නඩත්තු කරන දැවැන්ත අපරාධ ජාලයකි.
</p>
<p>
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ දකුණු දේශසීමාවට දකුණින් පිහිටි මෙක්සිකෝවේ පැසිෆික් වෙරළ තීරයට මුහුණලා පිහිටි සිනලෝවා ප්රාන්තය, මෙක්සිකානු මත්ද්රව්ය වෙළෙඳාමේ හදවතය. එහි උතුරු කොටසේ පිහිටි ගුඅසාවේ (Guasave) යනු සරුසාර කෘෂිකාර්මික බිම් සහ සිය ගණනක් ගම්මානවලින් සමන්විත උපායමාර්ගික ප්රදේශයකි. ඇමෙරිකානු දේශසීමාව වෙත මත්ද්රව්ය ප්රවාහනය කරන ප්රධාන අධිවේගී මාර්ග සහ පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ රහසිගත තොටුපළවල් පාලනය කිරීමට ගුඅසාවේ පිහිටීම ඉතා වැදගත් වේ.
</p>
<p>
ඉසිද්රෝගේ ජාලයේ ප්රධානතම ගැනුම්කරුවා වූයේ ඇමෙරිකානු වෙළෙඳපොළය. 2000 වසරේ සිට ඔහුගේ ජාලය විසින් ටොන් ගණනින් කොකේන්, හෙරොයින්, ගංජා, මෙතැම්ෆෙටමින් (අයිස්) සහ මෑත කාලයේදී ඇමෙරිකාව තුළ දැවැන්ත සමාජ ව්යසනයක් බවට පත්ව ඇති ෆෙන්ටැනයිල් (Fentanyl) නමැති අතිශය මාරාන්තික කෘත්රිම මත්ද්රව්යය ඇමෙරිකාවට පොම්ප කර තිබේ.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">පවුලේ ව්යාපාර තුනක් හරහා ක්රියාත්මක වූ කළු සල්ලි ජාලය
</span>
</p>
<p>
ඉසිද්රෝගේ අපරාධ අධිරාජ්යය ක්රියාත්මක වූ ආකාරය පිළිබඳ වඩාත් තීරණාත්මක හෙළිදරව්ව සිදු වූයේ 2013 ජනවාරි 17 වැනිදා ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව නිකුත් කළ විශේෂ ලේඛනයකිනි. එම ලේඛනයට අනුව ඉසිද්රෝ සිය ජාවාරම මෙහෙයවා ඇත්තේ සිය සමීපතම පවුලේ ඥාතීන් හත්දෙනෙකුගේ ඍජු මැදිහත්වීමෙනි. ඒ අතර ඔහුගේ බිරිඳ, මව, පියා, සොහොයුරිය සහ මවගේ සහෝදරයන් තිදෙනෙකු විය.
</p>
<p>
එම වාර්තාව මගින් ගුඅසාවේ නගරයේ පිහිටි නීත්යානුකූල ව්යාපාර තුනක් ද මේසා ෆ්ලෝරෙස් ජාලයට අයත් බවට නම් කර තිබිණි:
</p>
<p>
1. ධාන්ය ප්රවාහන සමාගමක්</p>
<p>
2. ඉන්ධන පිරවුම්හලක් සහ වාහන සේවා ස්ථානයක්</p>
<p>
3. ඉදිකිරීම් සමාගමක්</p>
<p>
මත්ද්රව්ය විකුණා උපයන ඩොලර් මිලියන ගණනක කළු සල්ලි, මෙම නීත්යානුකූල ව්යාපාර හරහා සුදු කරමින් (Money Laundering) ප්රදේශයේ ආර්ථිකය තුළ සිය බලය තහවුරු කර ගැනීමට ඔහු කටයුතු කළ බවට සැක කෙරේ.
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">කුලී හමුදාවන් සහ පුහුණුව: මෙක්සිකානු කාටලවල අඳුරු පැතිකඩ
</span>
</p>
<p>
මෙක්සිකානු කාටල රජයේ හමුදාවන්ට පවා අභියෝග කරන තරමට සන්නද්ධ වන්නේ කෙසේද? මෙක්සිකෝවේ තවත් ප්රබලතම මත්ද්රව්ය ජාලයක් වන 'හලිස්කෝ නව පරම්පරාවේ කාටලය' (CJNG) සම්බන්ධයෙන් කළ විමර්ශනවලදී මේ පිළිබඳ බිහිසුණු තොරතුරු හෙළි වී තිබේ. එම කල්ලි විශ්රාමික හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන්ට ඉහළ වැටුප් ගෙවා බඳවා ගන්නා අතර, ඔවුන් ලවා නවක තුවක්කුකරුවන්ට යුද පුහුණුව ලබා දෙයි.
</p>
<p>
2025 වසරේදී හලිස්කෝ ප්රාන්තයේ ගොවිපළක් වටලා කළ විමර්ශනයකදී හෙළි වූයේ, රැකියා ලබා දෙන බවට රවටා රැගෙන එන අහිංසක තරුණයන්ට බලහත්කාරයෙන් අවි පුහුණුව ලබා දී කාටලයේ සන්නද්ධ අංශයට බඳවා ගන්නා බවයි. ඉසිද්රෝගේ තුවක්කුකරුවන් පුහුණු කළේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව එවැනි නිශ්චිත සාක්ෂි ප්රසිද්ධ වී නැතත්, නොවැම්බර් 20 රාත්රියේ මෙක්සිකානු හමුදාවට එල්ල වූ ප්රතිප්රහාරවලින් ඔවුන් සතුව තිබූ ඉහළ යුද ශක්තිය මනාව පැහැදිලි විය.
ලේ වැගිරුණු නොවැම්බර් 20 මෙහෙයුම
</p>
<p>
ඉසිද්රෝ සිටි තැන මෙක්සිකානු රජය නොදැන සිටියා නොවේ. අත්අඩංගුවට ගැනීමට හරියටම සති තුනකට පෙර, එනම් 2026 ඔක්තෝබර් 28 වැනිදා, මෙක්සිකෝවේ මහජන ආරක්ෂක අමාත්යාංශය විසින් ඉසිද්රෝ ගුඅසාවේ කාටලයේ නායකයා ලෙස ප්රසිද්ධියේ නම් කර තිබිණි. 2023 වසරේදී ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාරය විසින් බෙල්ත්රාන් ලේවා සංවිධානයේ ප්රධාන නායකයන් තිදෙනාගෙන් අයෙකු ලෙස ද ඔහුව නම් කර තිබූ අතර, ඇමෙරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව ඔහුව අල්ලා ගැනීමට තොරතුරු දෙන්නෙකුට ඩොලර් මිලියන 5ක ත්යාගයක් ද ප්රකාශයට පත් කර තිබිණි.
</p>
<p>
මෙක්සිකෝවේ *ලා හෝර්නාදා (La Jornada)* පුවත්පත වාර්තා කරන පරිදි, නොවැම්බර් 20 රාත්රියේ ඇමෙරිකානු බුද්ධි අංශවල ඍජු තොරතුරු මත මෙක්සිකානු හමුදාව සහ ජාතික ආරක්ෂක බළකාය ගුඅසාවේ පිහිටි ඉසිද්රෝගේ නිවස වට කළේය.
</p>
<p>
තම නායකයා අත්අඩංගුවට ගෙන පිටතට රැගෙන යෑම වැළැක්වීම සඳහා ඉසිද්රෝගේ සන්නද්ධ කුලී හමුදාව දැඩි ප්රහාරයක් එල්ල කළේය. දෙපාර්ශ්වය අතර ඇති වූ දරුණු වෙඩි හුවමාරුවෙන් මෙක්සිකානු හමුදා සාමාජිකයන් සිව්දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් වූ අතර, ප්රහාරකයන් හත්දෙනෙකු මරුමුවට පත් විය. අවසානයේ ඉසිද්රෝ සමඟ ඔහුගේ දෙවැනියා ලෙස සැලකෙන ‘සෙරාෆීන්’ (Serafín) සහ ජාලයේ මුදල් කටයුතු භාරව සිටි ප්රධානියා ඇතුළු අටදෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට ආරක්ෂක අංශ සමත් විය.
<figure style="margin:1.5rem 0;text-align:center"><img src="https://scontent.fcmb2-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/923231555_1588467563299337_8569127002901042025_n.jpg?stp=dst-jpg_tt6&cstp=mx1140x650&ctp=s1140x650&_nc_cat=109&_nc_map=urlgen_bucketless&ccb=1-7&_nc_sid=127cfc&_nc_ohc=2anVTE-h7RIQ7kNvwFqiVCl&_nc_oc=AdpaJ5k19Tp9qhyIWXQBe64sVm3Q_TNhgeqWqf44GRNPIxH1unkTG-I90NDn-8vBDDM&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.fcmb2-2.fna&_nc_gid=u8-cdK7rXKO0CuzbNyihhA&_nc_ss=7b2a8&oh=00_AQTnCyPBwm2DGyMMYX2RnCBLiUwzCYWfzV0XCu90vMxFOw&oe=6B08E682" alt="" style="max-width:100%;border-radius:6px" /><figcaption style="font-size:0.85em;color:#6b7280;margin-top:0.4rem"></figcaption></figure>
</p>
<p>
<span style="color:#dc2626">නොවිසඳුණු ගැටලුව: වසර 13ක නිහඬතාවය සහ ඉතිරි වූ බලය
</span>
</p>
<p>
චාපෝ ඉසිද්රෝ අත්අඩංගුවට පත්වීමත් සමඟ මෙක්සිකෝවේ පමණක් නොව ජාත්යන්තර විශ්ලේෂකයන් හමුවේ ද බරපතළ ප්රශ්න දෙකක් ඉතිරිව තිබේ.
</p>
<p>
පළමුවැන්න නම්, 2013 ජනවාරි 17 වැනිදා ඇමෙරිකාව විසින් ඉසිද්රෝගේ පවුලේ සාමාජිකයන් සහ ඔහුට අයත් ගුඅසාවේ ව්යාපාර තුන නිශ්චිතවම නම් කර තිබියදීත්, 2026 නොවැම්බර් 20 වැනිදා ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා තෙක් ගත වූ වසර 13ක කාලය තුළ මෙක්සිකානු බලධාරීන් එම වත්කම් සහ ව්යාපාර තහනම් කිරීමට ගත් පියවර කවරේද යන්නයි.
</p>
<p>
දෙවැන්න නම්, නායකයා හමුදා භාරයට පත් වූ පසුවත් මුළු ගුඅසාවේ නගරයේම මාර්ග අවහිර කරමින්, සාමාන්ය ජනතාව සුපිරි වෙළෙඳසල් තුළ සිරකර තබන තරමට ප්රබල සන්නද්ධ බලයක් තවමත් ඔහුගේ ජාලය සතුව ඉතිරිව පවතින්නේ කෙසේද යන්නයි. සිනලෝවා ප්රාන්තයේ ඉතිහාසය දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ, එක් මත්ද්රව්ය රජෙකු බිඳ වැටුණු විට එම හිස්තැන පිරවීමට තවත් ලේ වැගිරෙන බල අරගලයක් ආරම්භ වන බවය. ගුඅසාවේ නගරවාසීන්ට නිදහසේ කඩපිලකට ගොස් ආපසු නිවෙස් බලා යෑමට හැකි දිනයක් උදා වේදැයි තවමත් අවිනිශ්චිතය.