World · Sri Lanka Bureau
ඉරාන වරායකට ගොස් ආපසු ආ 'M/V Huda' නෞකාවට ඇමෙරිකාවෙන් ඕමාන් මුහුදේදී ප්‍රහාරයක්!
ස්වාධීන දත්ත පරික්ෂා කිරීම්වලදී 'M/V Huda' නෞකාවේ ගමන් මාර්ගය පිළිබඳව ඇතැම් ගැටලු මතු වී ඇත. ඇතැම් විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ මෙම නෞකාව පැය 48 කට වඩා වැඩි කාලයක් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය ආසන්නයේ නංගුරම් ලා තිබූ බවත්, මෑතකදී ඉරාන මුහුදු තීරයට ඇතුළු වී නොමැති බවත්ය. නමුත් CENTCOM හි නිල ප්‍රකාශයට අනුව නෞකාව ඉරාන වරායකට ගොස් ආපසු පැමිණෙමින් තිබී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම නෞකාවේ පැමිණි භාණ්ඩ, එහි අයිතිය හෝ සිදුවූ හානි පිළිබඳව මෙතෙක් නිල තොරතුරු තහවුරු වී නොමැත.
LSN Sri Lanka ·
එක්සත් ජනපද (US) හමුදා විසින් ඉරාන වරායකට පැමිණ නැවත පිටවීමට උත්සාහ කළ 'M/V Huda' නමැති සෙන්ට් කිට්ස් සහ නෙවිස් රාජ්‍යයේ කොඩිය යටතේ ධාවනය වූ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාව, ඊයේ ( 2026 නොවැම්බර් 7 වන දින ) ඕමාන් ගොඩබිම් මුහුදු තීරයේදී අක්‍රීය කළේය.
</p>
<p>
එක්සත් ජනපද මධ්‍යම බළකාය (CENTCOM) ප්‍රකාශ කළේ, අදාළ නෞකාවේ සිවිල් කාර්ය මණ්ඩලය ලබා දුන් අඛණ්ඩ අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හරිමින් ඉරානයට පනවා ඇති නාවික බාධකය බිඳ දැමීමට කිහිප වතාවක්ම උත්සාහ කළ බවය. ඒ අනුව එක්සත් ජනපද හමුදා ගුවන් යානයක් මගින් නෞකාවේ පසුපස කොටසට නිරවද්‍ය ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බව ඇමරිකානු හමුදා කීවේය.
</p>
<p>
ප්‍රහාරයට පෙර නෞකාවේ අදාළ කොටසින් ඉවත් වන ලෙස කාර්ය මණ්ඩලයට දැනුම් දුන් බවත්, මෙම ප්‍රහාරය නිසා නෞකාවට ඉදිරියට ගමන් කිරීමට නොහැකි වූ බවත් CENTCOM සඳහන් කරයි. නීති නොපිළිපැදීම නිසා ඇමරිකාව විසින් ජූලි මාසයේ සිට අක්‍රීය කරන ලද ඉරානය හා සම්බන්ධ පස්වන වෙළඳ නෞකාව මෙය වේ.
</p>
<p>
ජූලි මාසයේ සිට නීති පිළිපැදි වෙළඳ නෞකා 147ක ගමන් මාර්ග වෙනස් කිරීමට පියවර ගත් අතර, නීති නොපිළිපැදි නෞකා 5ක් මෙලෙස අක්‍රීය කළ බව CENTCOM ප්‍රකාශ කළේය. ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) නීති විරෝධී ජාලයට සම්බන්ධ ඉරාන තෙල් නැව් 10ක් ද මීට පෙර විනාශ කළ බව ඔවුහු පැවසූහ. මෙම නාවික බාධකය හේතුවෙන් පසුගිය මාස කිහිපය තුළ ඩොලර් බිලියන 25කට වඩා වටිනා බොරතෙල් අපනයනය කිරීමට ඉරානයට තිබූ ඉඩකඩ අහිමි වූ බව ද සඳහන් වේ.
</p>
<p>
එදිනම, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ "අනවසර මාර්ගයක්" භාවිත කිරීමට උත්සාහ කිරීමේදී තෙල් නැව් දෙකක් මුහුදු බෝම්බවල (sea mines) ගැටී ගිනිගත් බව ඉරාන IRGC නාවික හමුදාව වාර්තා කළේය.
</p>
<p>
පසුව තවත් තුන්වන තෙල් නැවක් ද ගිනිගත් බව ඉරාන මාධ්‍ය සඳහන් කළ ද, මෙම තොරතුරු තවමත් ස්වාධීනව තහවුරු කර නොමැත.
</p>
<p>
මේ අතර එක්සත් රාජධානියේ සමුද්‍රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් ආයතනය (UKMTO) වාර්තා කළේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ඛෝර් ෆක්කාන් හි සිට නාවික සැතපුම් 18ක් ඊසාන දෙසින් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවක් සහ හමුදා බලකායක් අතර සිදුවීමක් වූ බවය. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ බලධාරීන් ඕමාන් ගල්ෆ් මුහුදේ ගිනිගත් නෞකාවක සිටි පුද්ගලයින් 22 දෙනෙකු බේරාගත් බව පැවසීය.
</p>
<p>
ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය විසින් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පිහිටි කෙෂ්ම් (Qeshm) දූපතේ සහ ජාස්ක් (Jask) වරායේ පිපිරීම් සිදු වූ බව ද වාර්තා කළේය. සමහර ඉරාන මාධ්‍ය ආයතන පසුව අනුමාන කළේ මෙම පිපිරීම් ඇමෙරිකානු ප්‍රහාර නිසා නොව ඉරාන හමුදා ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදු වන්නට ඇති බවයි. මේ සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපද හමුදාව වහාම අදහස් දක්වා නොමැත.
</p>
<p>
ස්වාධීන දත්ත පරික්ෂා කිරීම්වලදී 'M/V Huda' නෞකාවේ ගමන් මාර්ගය පිළිබඳව ඇතැම් ගැටලු මතු වී ඇත. ඇතැම් විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ මෙම නෞකාව පැය 48 කට වඩා වැඩි කාලයක් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය ආසන්නයේ නංගුරම් ලා තිබූ බවත්, මෑතකදී ඉරාන මුහුදු තීරයට ඇතුළු වී නොමැති බවත්ය. නමුත් CENTCOM හි නිල ප්‍රකාශයට අනුව නෞකාව ඉරාන වරායකට ගොස් ආපසු පැමිණෙමින් තිබී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම නෞකාවේ පැමිණි භාණ්ඩ, එහි අයිතිය හෝ සිදුවූ හානි පිළිබඳව මෙතෙක් නිල තොරතුරු තහවුරු වී නොමැත.
</p>
<p>
වත්මන් තත්ත්වය හමුවේ වෙළඳ නෞකා දෙපාර්ශවයේම දැඩි බලපෑමට ලක්ව ඇත. එක්සත් ජනපද හමුදා නැව්වලට ඉරාන වරායන් වෙත නොයන ලෙස බලකර සිටින අතර, ඉරානය ද හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා තමන් අවසර නොදුන් මාර්ගවල ගමන් නොකරන ලෙස අනතුරු අඟවයි. මැ
</p>
<p>
දිහත්වීමේ උත්සාහයන් වාර්තා වුවද, හමුදා ප්‍රහාර සහ නාවික බලපෑම් තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වන බැවින් ඕමාන් ගොඩබිම් මුහුදේ සහ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ සාමාන්‍ය වෙළඳ නෞකාවලට ඇති අවදානම තවමත් පහව ගොස් නොමැත.